ЁЯУЦ рдП рд░ैंрдбрдо рд╡ॉрдХ рдбाрдЙрди рд╡ॉрд▓ рд╕्рдЯ्рд░ीрдЯ: рдж рдмेрд╕्рдЯ рдЗрдирд╡ेрд╕्рдЯрдоेंрдЯ рдЧाрдЗрдб рджैрдЯ рдордиी рдХेрди рдмाрдп - рдмрд░्рдЯрди рдЬी. рдорд▓рдХीрд▓ (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)

рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд░ोрдЪрдХ рдЬाрдирдХाрд░िрдпों рдХी рдЗрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдоें рдЖрдкрдХा рд╣ाрд░्рджिрдХ рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै! рд▓ाрдЗрдХ рдФрд░ рд╕рдм्рд╕рдХ्рд░ाрдЗрдм рдХрд░рдиा рди рднूрд▓ें। рдЖрдЗрдП, рдк्рд░рдлुрд▓्рд▓ рд╢рд░्рдоा рдХे рд╕ाрде рдХुрдЫ рдирдпा рд╕ीрдЦें।

рдмрд░्рдЯрди рдЬी. рдоाрд▓्рдХिрдПрд▓ рдХी рдкुрд╕्рддрдХ "рдП рд░ैंрдбрдо рд╡ॉрдХ рдбाрдЙрди рд╡ॉрд▓ рд╕्рдЯ्рд░ीрдЯ" рдорд╣рдЬ рдиिрд╡ेрд╢ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдкुрд╕्рддрдХ рдирд╣ीं рд╣ै - рдпрд╣ рд╡िрдд्рддीрдп рдмाрдЬाрд░ों рдХा рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╣ै, рд╡ॉрд▓ рд╕्рдЯ्рд░ीрдЯ рдХे рдоिрдердХों рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рд╣ै, рдФрд░ рдЖрдо рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢िрдХा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрдз्рдпाрдпों рдоें, рдоाрд▓्рдХिрдПрд▓ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░, рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рджрд╢рдХों рдХे рдмाрдЬाрд░ рдЖंрдХрдб़ों рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рдПрдХ рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╡िрдЪाрд░ рдХो рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддे рд╣ैं:

рдмाрдЬाрд░ рдЕрд▓्рдкрдХाрд▓ рдоें рдЕрдк्рд░рдд्рдпाрд╢िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ, рдЕрдиुрд╢ाрд╕िрдд рдиिрд╡ेрд╢ рд╣ी рдзрдирд╡ाрди рдмрдирдиे рдХा рд╕рдмрд╕े рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рдоाрд░्рдЧ рд╣ै।

рдиीрдЪे рдЕрдз्рдпाрдпрд╡ाрд░ рд╡िрд╕्рддृрдд рд╕ाрд░ांрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдЬो рдкुрд╕्рддрдХ рдХी рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।

рднाрдЧ 1 - рд╢ेрдпрд░ рдмाрдЬाрд░ рдФрд░ рд░ैंрдбрдо рд╡ॉрдХ

рдЕрдз्рдпाрдп 1 - рдаोрд╕ рдЖрдзाрд░ рдФрд░ рд╣рд╡ाрдИ рдорд╣рд▓: рд╢ेрдпрд░ों рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░рдиे рдХे рджो рддрд░ीрдХे

рдоाрд▓рдХीрд▓ рдкрд░िрд╕ंрдкрдд्рддि рдоूрд▓्рдп рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдХे рджो рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕िрдж्рдзांрддों рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХрд░рдХे рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░рддे рд╣ैं:

1. рдлрд░्рдо рдлाрдЙंрдбेрд╢рди рд╕िрдж्рдзांрдд

рдпрд╣ рд╕िрдж्рдзांрдд рддрд░्рдХ рджेрддा рд╣ै рдХि рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдкрд░िрд╕ंрдкрдд्рддि рдХा рдПрдХ рдЖंрддрд░िрдХ рдоूрд▓्рдп рд╣ोрддा рд╣ै рдЬो рдоाрдкрдиे рдпोрдЧ्рдп рдоूрд▓рднूрдд рдХाрд░рдХों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै:

  • рдЖрдп

  • рд▓ाрднांрд╢

  • рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ें

  • рдм्рдпाрдЬ рджрд░ें

  • рдЬोрдЦिрдо рд╕्рддрд░

рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдХो рддрдм рдЦрд░ीрджрдиा рдЪाрд╣िрдП рдЬрдм рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдоूрд▓्рдп рд╕े рдХрдо рд╣ो рдФрд░ рддрдм рдмेрдЪрдиा рдЪाрд╣िрдП рдЬрдм рд╡рд╣ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдоूрд▓्рдп рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╣ो।

2. рд╣рд╡ा рдоें рдорд╣рд▓ рдмрдиाрдиे рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд

рдпрд╣ рд╕िрдж्рдзांрдд рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдХे рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ै । рдХीрдорддें рдЖंрддрд░िрдХ рдоूрд▓्рдп рдХे рдХाрд░рдг рдирд╣ीं рдмрдв़рддीं, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕рд▓िрдП рдмрдв़рддी рд╣ैं рдХ्рдпोंрдХि рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдХो рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рджूрд╕рд░े рд▓ोрдЧ рдмाрдж рдоें рдЕрдзिрдХ рдХीрдордд рдЪुрдХाрдПंрдЧे। рдпрд╣ी рд╕рдЯ्рдЯेрдмाрдЬी рдХे рдмुрд▓рдмुрд▓े рдХा рдЖрдзाрд░ рд╣ै।

рдоाрд▓рдХीрд▓ рдХा рддрд░्рдХ рд╣ै рдХि рдмाрдЬाрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рдЗрди рджो рд╢рдХ्рддिрдпों - рддрд░्рдХрд╕ंрдЧрдд рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдФрд░ рдЕрддाрд░्рдХिрдХ рдЙрдд्рд╕ाрд╣ - рдХे рдмीрдЪ рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рдХрд░рддे рд░рд╣рддे рд╣ैं।

рдЕрдз्рдпाрдп 2 - рднीрдб़ рдХा рдкाрдЧрд▓рдкрди: рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдмुрд▓рдмुрд▓े рд╕े рд╕рдмрдХ

рдоाрд▓рдХीрд▓ рдкाрдардХों рдХो рд╕рджिрдпों рд╕े рдЪрд▓े рдЖ рд░рд╣े рдЕрдЯрдХрд▓рдмाрдЬी рдХे рдЙрди्рдоाрджों рд╕े рд░ूрдмрд░ू рдХрд░ाрддे рд╣ैं:

  • рдЯ्рдпूрд▓िрдк рдЙрди्рдоाрдж (1630 рдХा рджрд╢рдХ) - рдЯ्рдпूрд▓िрдк рдХे рдХंрджों рдХा рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╡िрд▓ाрд╕िрддा рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि рдХी рддрд░рд╣ рдХिрдпा рдЬाрддा рдеा।

  • рджрдХ्рд╖िрдг рд╕ाрдЧрд░ рдмुрд▓рдмुрд▓ा (1720) - рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рд╕рдоृрдж्рдзि рдХे рд╡ाрджों рдиे рдмेрддрд╣ाрд╢ा рдЕрдЯрдХрд▓ों рдХो рд╣рд╡ा рджी

  • рд░ेрд▓рд╡े рдЙрди्рдоाрдж (1840 рдХा рджрд╢рдХ) - рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдиे рдШाрдЯे рдоें рдЪрд▓ рд░рд╣ी рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧों рдоें рднाрд░ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдкैрд╕ा рд▓рдЧाрдпा

  • рдл्рд▓ोрд░िрдбा рдоें рднूрдоि рдЙрдЫाрд▓ (1920 рдХा рджрд╢рдХ) - рдоाрдд्рд░ рдк्рд░рдЪाрд░ рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдЪрд▓ рд╕ंрдкрдд्рддि рдХी рдХीрдорддें рдЖрд╕рдоाрди рдЫू рдЧрдИं

рд╕рднी рдмुрд▓рдмुрд▓ों рдоें рдкैрдЯрд░्рди рдПрдХ рдЬैрд╕ा рд╣ै:

  1. рдПрдХ рдирдИ рдХрд╣ाрдиी рдХрд▓्рдкрдиाрдУं рдХो рдоोрд╣िрдд рдХрд░ рд▓ेрддी рд╣ै

  2. рдХीрдорддें рдмрдв़рддी рд╣ैं

  3. рдФрд░ рднी рд▓ोрдЧ рдЬुрдб़рддे рд╣ैं

  4. рд╕ंрд╢рдпрд╡ाрджिрдпों рдХा рдЙрдкрд╣ाрд╕ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै

  5. рдХीрдорддें рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рд╕े рдкрд░े рд╣ैं

  6. рдмुрд▓рдмुрд▓ा рдлूрдЯ рдЧрдпा

рдоाрд▓рдХीрд▓ рдХा рд╕ंрджेрд╢: рдоाрдирд╡ рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдирд╣ीं рдмрджрд▓ा рд╣ै - рдмुрд▓рдмुрд▓े рд╣рдоेрд╢ा рдоौрдЬूрдж рд░рд╣ेंрдЧे।

рдЕрдз्рдпाрдп 3 - рд╕ाрда рдХे рджрд╢рдХ рд╕े рдирдм्рдмे рдХे рджрд╢рдХ рддрдХ рд╕्рдЯॉрдХ рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди

рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдЖрдзुрдиिрдХ рдмुрд▓рдмुрд▓ों рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рддा рд╣ै:

  • рд╕рдоूрд╣ рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рдЙрдЫाрд▓ - рдХंрдкрдиिрдпों рдиे рд▓ाрдн рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдпों рдХो рдЦрд░ीрджा

  • рдиिрдл्рдЯी рдлिрдл्рдЯी - "рдРрд╕े рд╢ेрдпрд░ рдЬिрди्рд╣ें рдЖрдк рдХिрд╕ी рднी рдХीрдордд рдкрд░ рдЦрд░ीрдж рд╕рдХрддे рд╣ैं"

  • рдЧ्рд░ोрде рд╕्рдЯॉрдХ рдЙрди्рдоाрдж - рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдиे рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХी рдкрд░рд╡ाрд╣ рдХिрдП рдмिрдиा рдЙрдЪ्рдЪ-рд╡िрдХाрд╕ рд╡ाрд▓ी рдХंрдкрдиिрдпों рдХा рдкीрдЫा рдХिрдпा।

рдоाрд▓рдХीрд▓ рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдХैрд╕े рд╣рд░ рдпुрдЧ рдиे рдпрд╣ рдоाрдиा рдХि "рдЗрд╕ рдмाрд░ рд╕्рдеिрддि рдЕрд▓рдЧ рд╣ै," рдлिрд░ рднी рд╣рд░ рдн्рд░рдо рдЕंрддрддः рджूрд░ рд╣ो рдЧрдпा।

рднाрдЧ II - рдкेрд╢ेрд╡рд░ рдмाрдЬ़ाрд░ рдоें рдХैрд╕े рдЦेрд▓рддे рд╣ैं

рдЕрдз्рдпाрдп 4 - рддрдХрдиीрдХी рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдЪाрд░्рдЯ рдкрдв़рдиे рдХी рдоूрд░्рдЦрддा

рддрдХрдиीрдХी рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдХों рдХा рдоाрдирдиा ​​рд╣ै рдХि рдкिрдЫрд▓े рдоूрд▓्рдп рдкैрдЯрд░्рди рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рдХी рднрд╡िрд╖्рдпрд╡ाрдгी рдХрд░рддे рд╣ैं рд╡े рдЗрд╕рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рддे рд╣ैं:

  • рд╕िрд░ рдФрд░ рдХंрдзों рдХे рдкैрдЯрд░्рди

  • рд╕рдорд░्рдерди рдФрд░ рдк्рд░рддिрд░ोрдз рд╕्рддрд░

  • рдоूрд╡िंрдЧ рдПрд╡рд░ेрдЬ

  • рд░ुрдЭाрди рд░ेрдЦाрдПँ

рдоैрд▓्рдХीрд▓ рдЗрд╕ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХрд░рддे рд╣ैं:

  • рдкैрдЯрд░्рди рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╕ाрд░्рдердХ рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддे рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдкрд░ीрдХ्рд╖рдгों рдоें рд╡िрдлрд▓ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं।

  • рдПрдХ рдмाрд░ рдХोрдИ рдкैрдЯрд░्рди рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╣ो рдЬाрдП рддो рд╡рд╣ рдХाрдо рдХрд░рдиा рдмंрдж рдХрд░ рджेрддा рд╣ै।

  • рд╡्рдпाрдкाрд░ी рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЙрди рдЬрдЧрд╣ों рдкрд░ рднी рдкैрдЯрд░्рди рджेрдЦрдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं рдЬрд╣ां рдХोрдИ рдкैрдЯрд░्рди рдоौрдЬूрдж рдирд╣ीं рд╣ोрддा (рдкुрд╖्рдЯि рдкूрд░्рд╡ाрдЧ्рд░рд╣)।

рдЙрдирдХा рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рддрдХрдиीрдХी рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╕े рдЕрдзिрдХ рдПрдХ рдХрд▓ा рд╣ै - рдФрд░ рдпрд╣ рд╢ाрдпрдж рд╣ी рдХрднी рдмाрдЬाрд░ рдХो рдоाрдд рджे рдкाрддा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 5 - рдоौрд▓िрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХ्рдпा рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдмाрдЬाрд░ рдХो рдоाрдд рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं?

рдоौрд▓िрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдХ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рддे рд╣ैं:

  • рд╡िрдд्рддीрдп рд╡िрд╡рд░рдг

  • рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзाрдд्рдордХ рд▓ाрдн

  • рдк्рд░рдмंрдзрди рдЧुрдгрд╡рдд्рддा

  • рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХे рд░ुрдЭाрди

рдоाрд▓рдХीрд▓ рдЗрд╕рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХी рд╕ीрдоाрдУं рдкрд░ рднी рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓рддे рд╣ैं:

  • рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдХ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЕрд╕рд╣рдордд рд╣ोрддे рд╣ैं

  • рдЖрдп рдХा рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрдиा рдмेрд╣рдж рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ै।

  • рдкेрд╢ेрд╡рд░ рдлंрдб рдоैрдиेрдЬрд░ рднी рд╢ाрдпрдж рд╣ी рдХрднी рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рдлंрдб рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░рддे рд╣ैं।

  • рдЙрдЪ्рдЪ рд╢ुрд▓्рдХ рдФрд░ рдмाрд░-рдмाрд░ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд▓ेрдирджेрди рд╕े рд▓ाрдн рдХрдо рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдоुрдЦ्рдп рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдмेрд╣рддрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХी рдЧाрд░ंрдЯी рдирд╣ीं рджेрддा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 6 - рдХुрд╢рд▓ рдмाрдЬाрд░ рдкрд░िрдХрд▓्рдкрдиा (рдИрдПрдордПрдЪ)

рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рдмौрдж्рдзिрдХ рдХेंрдж्рд░ рд╣ै।

рдИрдПрдордПрдЪ рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि:

  • рдмाрдЬाрд░ рддेрдЬी рд╕े рд╕рднी рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╕ूрдЪрдиाрдУं рдХो рд╕рдоाрд╣िрдд рдХрд░ рд▓ेрддे рд╣ैं।

  • рдХीрдорддें рдХिрд╕ी рднी рд╕рдордп рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдоूрд▓्рдп рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ैं।

  • рдмाрдЬाрд░ рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдоाрдд рджेрдиा рд▓рдЧрднрдЧ рдЕрд╕ंрднрд╡ рд╣ै।

рдоाрд▓рдХीрд▓ рджрд╢рдХों рдХे рдЖंрдХрдб़ों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि:

  • рдЕрдзिрдХांрд╢ рдо्рдпूрдЪुрдЕрд▓ рдлंрдбों рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдЙрдо्рдоीрдж рд╕े рдХрдо рд░рд╣ा।

  • рд╢ेрдпрд░ рдЦрд░ीрджрдиा рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рдХिрд╕्рдордд рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै।

  • рдмाрдЬाрд░ рдХा рд╕рдордп рдЕрд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╣ै

рдЙрдирдХा рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рд╣ै рдХि рдЕрд▓्рдкрдХाрд▓िрдХ рдоूрд▓्рдп рдЖंрджोрд▓рдиों рдоें "рдпाрджृрдЪ्рдЫिрдХ рдЪाрд▓" рдХा рдЕрдиुрд╕рд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै।

рднाрдЧ III - рдирдИ рдиिрд╡ेрд╢ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी

рдЕрдз्рдпाрдп 7 - рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╡िрдд्рдд: рдордиुрд╖्рдп рддрд░्рдХрд╣ीрди рдиिрд░्рдгрдп рдХ्рдпों рд▓ेрддे рд╣ैं

рдоाрд▓рдХीрд▓ рдиे рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдкूрд░्рд╡ाрдЧ्рд░рд╣ों рдХा рдкрд░िрдЪрдп рджिрдпा рд╣ै рдЬो рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХो рд╡िрдХृрдд рдХрд░рддे рд╣ैं:

  • рдЕрддि рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ - рд▓ोрдЧ рд╡िрдЬेрддाрдУं рдХो рдЪुрдирдиे рдХी рдЕрдкрдиी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдЬрд░ूрд░рдд рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЖंрдХрддे рд╣ैं।

  • рдПंрдХрд░िंрдЧ - рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдкрд░ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдиिрд░्рднрд░рддा

  • рдЭुंрдб рдХा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ - рднीрдб़ рдХा рдЕрдиुрд╕рд░рдг рдХрд░рдиा

  • рд╣ाрдиि рд╕े рдмрдЪрдиे рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि - рд╣ाрдиि рдХे рднрдп рд╕े рдЧрд▓рдд рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдП рдЬाрддे рд╣ैं

  • рдоाрдирд╕िрдХ рд▓ेрдЦांрдХрди - рдзрди рдХे рд╕्рд░ोрдд рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рдиा

рдпे рдкूрд░्рд╡ाрдЧ्рд░рд╣ рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдмाрдЬाрд░ рдХрднी-рдХрднी рджрдХ्рд╖рддा рд╕े рдХ्рдпों рднрдЯрдХ рдЬाрддे рд╣ैं - рдФрд░ рдиिрд╡ेрд╢рдХ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЕрдкрдиे рд╣ी рдоुрдиाрдлे рдХो рдХ्рдпों рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪाрддे рд╣ैं।

рдЕрдз्рдпाрдп 8 - рдирдП рд╡िрдд्рддीрдп рдЙрдкрдХрд░рдг: рдбेрд░िрд╡ेрдЯिрд╡, рд╡िрдХрд▓्рдк рдФрд░ рд╡ाрдпрджा

рдоाрд▓рдХीрд▓ рдЬрдЯिрд▓ рд╡ाрдж्рдпрдпंрдд्рд░ों рдХो рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा рдоें рд╕рдордЭाрддे рд╣ैं:

  • рд╡िрдХрд▓्рдк - рдПрдХ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдХीрдордд рдкрд░ рдЦрд░ीрджрдиे рдпा рдмेрдЪрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░

  • рд╡ाрдпрджा - рдмाрдж рдоें рдЦрд░ीрджрдиे рдпा рдмेрдЪрдиे рдХी рдмाрдз्рдпрддा

  • рдЕрджрд▓ा-рдмрджрд▓ी - рдирдХрджी рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдХा рдЖрджाрди-рдк्рд░рджाрди

  • рд╕ंрд░рдЪिрдд рдЙрдд्рдкाрдж - рд╕ुрдиिрдпोрдЬिрдд рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ाрдзрди

рд╣ाрд▓ांрдХि рдпे рдЙрдкрдХрд░рдг рдЬोрдЦिрдо рдХो рдХрдо рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдпे рдиुрдХрд╕ाрди рдХो рднी рдмрдв़ा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдоाрд▓рдХीрд▓ рдЪेрддाрд╡рдиी рджेрддे рд╣ैं рдХि рдЬрдЯिрд▓рддा рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЦрддрд░े рдХो рдЫुрдкाрддी рд╣ै , рдЦाрд╕рдХрд░ рдЕрдиुрднрд╡рд╣ीрди рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдХे рд▓िрдП।

рдЕрдз्рдпाрдп 9 - рдЖрдзुрдиिрдХ рдмुрд▓рдмुрд▓े: рдбॉрдЯ-рдХॉрдо, рдЖрд╡ाрд╕, рдХ्рд░िрдк्рдЯो рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдЖрдЧे

рдоाрд▓рдХीрд▓ рдиे рд╣ाрд▓िрдпा рдмुрд▓рдмुрд▓े рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХिрдпा:

  • рдбॉрдЯ-рдХॉрдо рдмुрд▓рдмुрд▓ा (1990 рдХा рджрд╢рдХ) - рдмिрдиा рдоुрдиाрдлे рд╡ाрд▓ी рдХंрдкрдиिрдпों рдХे рд╢ेрдпрд░ рдЖрд╕рдоाрди рдЫू рдЧрдП

  • рдЖрд╡ाрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЖрдИ рдЕрд╕्рдеिрд░рддा (2000 рдХा рджрд╢рдХ) - рдЖрд╕ाрди рдЛрдг рдиे рдХीрдорддों рдХो рдмेрдХाрдмू рд╕्рддрд░ рддрдХ рдмрдв़ा рджिрдпा।

  • рдХ्рд░िрдк्рдЯोрдХрд░ेंрд╕ी рдХा рдЙрди्рдоाрдж - рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдФрд░ рд╕рдЯ्рдЯेрдмाрдЬी рдХा рдЙрди्рдоाрдж

рдЙрдирдХा рддрд░्рдХ рд╣ै рдХि рдирдИ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХिрдпां рдЕрдХ्рд╕рд░ рдпрдеाрд░्рдерд╡ाрджी рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдоें рд╕्рдеिрд░ рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрддाрд░्рдХिрдХ рдЙрдд्рд╕ाрд╣ рдХो рдЬрди्рдо рджेрддी рд╣ैं।

рднाрдЧ IV - рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢िрдХा

рдЕрдз्рдпाрдп 10 - рдиिрд╡ेрд╢ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЬीрд╡рди-рдЪрдХ्рд░ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢िрдХा

рдоाрд▓рдХीрд▓ рдЖрдпु-рдЖрдзाрд░िрдд рдиिрд╡ेрд╢ рд░рдгрдиीрддिрдпाँ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै:

рдпुрд╡ा рдиिрд╡ेрд╢рдХ

  • рдЙрдЪ्рдЪ рдЗрдХ्рд╡िрдЯी рдПрдХ्рд╕рдкोрдЬрд░

  • рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп

  • рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा

рдордз्рдпрдо рдЖрдпु рд╡рд░्рдЧ рдХे рдиिрд╡ेрд╢рдХ

  • рд╢ेрдпрд░ों рдФрд░ рдмांрдбों рдХा рд╕ंрддुрд▓िрдд рдоिрд╢्рд░рдг

  • рдзрди рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдкрд░ рдз्рдпाрди рдХेंрдж्рд░िрдд рдХрд░ें

рдкुрд░ाрдиे рдиिрд╡ेрд╢рдХ

  • рдЕрдзिрдХ рдмांрдб рдФрд░ рдЖрдп-рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдкрд░िрд╕ंрдкрдд्рддिрдпाँ

  • рдХрдо рдЕрд╕्рдеिрд░рддा

рд╡рд╣ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдкोрд░्рдЯрдлोрд▓िрдпो рдХी рдиींрд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХрдо рд▓ाрдЧрдд рд╡ाрд▓े рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рдлंрдбों рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддे рд╣ैं।

рдЕрдз्рдпाрдп 11 - рдХрд░ рд░рдгрдиीрддिрдпाँ, рд╡िрд╡िрдзीрдХрд░рдг рдФрд░ рдкोрд░्рдЯрдлोрд▓िрдпो рдиिрд░्рдоाрдг

рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕िрдж्рдзांрдд:

  • рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдиिрд╡ेрд╢ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХрд░ों рдХो рдХрдо рдХрд░ें

  • рд╡िрднिрди्рди рдкрд░िрд╕ंрдкрдд्рддि рд╡рд░्рдЧों рдФрд░ рднौрдЧोрд▓िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╡िрд╡िрдзрддा рд▓ाрдПं

  • рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдП рд░рдЦें

  • рдЙрдЪ्рдЪ рд╢ुрд▓्рдХ рд╡ाрд▓े рдлंрдбों рд╕े рдмрдЪें

  • рдХрд░-рд▓ाрдн рд╡ाрд▓े рдЦाрддों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें

рдоाрд▓рдХीрд▓ рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддे рд╣ैं рдХि рд▓ाрдЧрддें рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдХी рд╕ोрдЪ рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рдоाрдпрдиे рд░рдЦрддी рд╣ैं

рдЕрдз्рдпाрдп 12 - рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рдлंрдбों рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рддрд░्рдХ

рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рд╕рдмрд╕े рдордЬрдмूрдд рддрд░्рдХ рд╣ै।

рдорд▓рдХीрд▓ рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि:

  • рдЕрдзिрдХांрд╢ рд╕рдХ्рд░िрдп рдк्рд░рдмंрдзрдХ рдЙрдо्рдоीрдж рд╕े рдХрдо рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░рддे рд╣ैं।

  • рд╢ुрд▓्рдХ рдФрд░ рд▓ेрди-рджेрди рд╕े рд▓ाрдн рдХрдо рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।

  • рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рдлंрдб рдЕрдзिрдХांрд╢ рдкेрд╢ेрд╡рд░ों рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХрд░рддे рд╣ैं।

  • рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп рдиिрд╡ेрд╢ рд╕рд░рд▓, рдХрдо рд▓ाрдЧрдд рд╡ाрд▓ा рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ै।

рд╡рд╣ рдЗंрдбेрдХ्рд╕ рдлंрдб рдХो рдЕрдзिрдХांрд╢ рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рдиिрд╡ेрд╢ рдоाрдирддे рд╣ैं ।

рдЕрдз्рдпाрдп 13 - рдЕрдкрдиा рдкोрд░्рдЯрдлोрд▓िрдпो рдмрдиाрдиा

рдоैрд▓्рдХीрд▓ рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдоॉрдбрд▓ рдкोрд░्рдЯрдлोрд▓िрдпो рдкेрд╢ рдХрд░рддा рд╣ै:

  • рд░ूрдв़िрд╡ाрджी рдиिрд╡ेрд╢рдХ

  • рдордз्рдпрдо рдиिрд╡ेрд╢рдХ

  • рдЖрдХ्рд░ाрдордХ рдиिрд╡ेрд╢рдХ

рд╡рд╣ рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддे рд╣ैं:

  • рд╡्рдпाрдкрдХ рд╡िрд╡िрдзीрдХрд░рдг

  • рдиिрд╡ेрд╢िрдд рд░рд╣рдиा

  • рдЕрдЯрдХрд▓ों рд╕े рдмрдЪрдиा

  • рдмाрдЬाрд░ рдХे рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рдХे рджौрд░ाрди рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा

рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдПрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рд╕ंрджेрд╢ рдХे рд╕ाрде рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै: рдЖрдкрдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЪुрдиे рдЧрдП рд╢ेрдпрд░ों рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рдЖрдкрдХा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоाрдпрдиे рд░рдЦрддा рд╣ै।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ - рд░ैंрдбрдо рд╡ॉрдХ рдХा рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдЬ्рдЮाрди

рдорд▓рдХीрд▓ рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕ंрджेрд╢ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै:

рдЖрдк рдмाрдЬाрд░ рдХा рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди рдирд╣ीं рд▓рдЧा рд╕рдХрддे, рд▓ेрдХिрди рдЖрдк рдЕрдкрдиी рд░рдгрдиीрддि рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдХрдо рд▓ाрдЧрдд рд╡ाрд▓ा, рд╡िрд╡िрдзीрдХृрдд рдФрд░ рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдиिрд╡ेрд╢ рд╣ी рд╕рдлрд▓рддा рджिрд▓ाрддा рд╣ै।

рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рдЗрдЪ्рдЫुрдХ рдХिрд╕ी рднी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рдкुрд╕्рддрдХों рдоें рд╕े рдПрдХ рдмрдиी рд╣ुрдИ рд╣ै।

рдЖрд╢ा рд╣ै рдЖрдкрдХो рдпрд╣ рд╕ाрд░ांрд╢ рдкрд╕ंрдж рдЖрдпा рд╣ोрдЧा। рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ीрдкूрд░्рдг рдЕрдкрдбेрдЯ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд▓ाрдЗрдХ рдФрд░ рд╕рдм्рд╕рдХ्рд░ाрдЗрдм рдХрд░рдиा рди рднूрд▓ें।

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

ЁЯУЦ рдоूрдирд╡ॉрдХिंрдЧ рд╡िрдж рдЖрдЗंрд╕्рдЯीрди: рдж рдЖрд░्рдЯ рдПंрдб рд╕ाрдЗंрд╕ рдСрдл рд░िрдоेंрдмрд░िंрдЧ рдПрд╡рд░ीрдеिंрдЧ - рдЬोрд╢ुрдЖ рдлोрдЕрд░ (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)

ЁЯУЦ рдСрд░्рдбिрдирд░ी рдоैрдЬिрдХ: рдж рд╕ाрдЗंрд╕ рдСрдл рд╣ाрдЙ рд╡ी рдХेрди рдЕрдЪीрд╡ рдмिрдЧ рдЪेंрдЬेрд╕ рд╡िрде рд╕्рдоॉрд▓ рдРрдХ्рдЯ - рдЧ्рд░ेрдЧрд░ी рдПрдо. рд╡ाрд▓्рдЯрди (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)

ЁЯУЦ рдХाрдЙंрд╕рд▓्рд╕ рдПंрдб рдоैрдХ्рд╕िрдо्рд╕ - рдЖрд░्рдерд░ рд╢ोрдкेрдирд╣ाрд╡рд░ (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)