ЁЯУЦ рдЕ рдм्рдпूрдЯीрдлुрд▓ рдоाрдЗंрдб - рд╕िрд▓्рд╡िрдпा рдиाрд╕рд░ (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)

рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд░ोрдЪрдХ рдЬाрдирдХाрд░िрдпों рдХी рдЗрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдоें рдЖрдкрдХा рд╣ाрд░्рджिрдХ рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै! рд▓ाрдЗрдХ рдФрд░ рд╕рдм्рд╕рдХ्рд░ाрдЗрдм рдХрд░рдиा рди рднूрд▓ें। рдЖрдЗрдП, рдк्рд░рдлुрд▓्рд▓ рд╢рд░्рдоा рдХे рд╕ाрде рдХुрдЫ рдирдпा рд╕ीрдЦें।

рдЕрдз्рдпाрдп 1: рдм्рд▓ूрдлीрд▓्рдб рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд - рдПрдХ рд╡िрд▓рдХ्рд╖рдг рдк्рд░рддिрднा рдХा рд╢ांрдд рдЬрди्рдо

рдЬॉрди рдлोрд░्рдм्рд╕ рдиैрд╢ рдЬूрдиिрдпрд░ рдХा рдЬрди्рдо рд╡ेрд╕्рдЯ рд╡рд░्рдЬीрдиिрдпा рдХे рдм्рд▓ूрдлीрд▓्рдб рдоें рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рд▓ेрдХिрди рдмौрдж्рдзिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдкोрд╖िрдд рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рд╣ुрдЖ। рдЙрдирдХे рдкिрддा, рдПрдХ рд╡िрдж्рдпुрдд рдЕрднिрдпंрддा, рдФрд░ рдЙрдирдХी рдоाрддा, рдПрдХ рдкूрд░्рд╡ рд╕्рдХूрд▓ рд╢िрдХ्рд╖िрдХा, рдиे рдРрд╕ा рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдмрдиाрдпा рдЬрд╣ाँ рд╕ीрдЦрдиे рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рдеा। рдиैрд╢ рдПрдХ рд╕ाрдоाрди्рдп рдмрдЪ्рдЪे рдирд╣ीं рдеे - рд╡े рдПрдХांрддрдк्рд░िрдп, рдмेрд╣рдж рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рдеे рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЦेрд▓-рдХूрдж рдХे рдмрдЬाрдп рдкрд╣ेрд▓िрдпों, рдк्рд░рдпोрдЧों рдФрд░ рдХिрддाрдмों рдХी рдУрд░ рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рд╣ोрддे рдеे। рд╡рд╣ рдШंрдЯों рдЕрдХेрд▓े рдоें рдШрд░ рдкрд░ рдмрдиे рд░рд╕ाрдпрди рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХे рдЙрдкрдХрд░рдгों рд╕े рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рддा рд░рд╣рддा рд╣ै рдпा рдЬ्рдЮाрдирдХोрд╢ рдкрдв़рддा рд░рд╣рддा рд╣ै। рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдЙрд╕рдХी рдк्рд░рддिрднा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЙрд╕рдХी рдЭिрдЭрдХ рдХो рднी рднांрдк рд▓ेрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдХрд╣ाрдиी рдХी рджिрд╢ा рддрдп рдХрд░рддा рд╣ै: рдиैрд╢ рдПрдХ рд╡िрд▓рдХ्рд╖рдг рдк्рд░рддिрднा рдХा рдзрдиी рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╣ी рдПрдХांрдд рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХी рджुрдиिрдпा рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рд╕рдоृрдж्рдз рдЖंрддрд░िрдХ рд╕ंрд╕ाрд░ рдиे рдЖрдХाрд░ рд▓िрдпा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 2: рдХाрд░्рдиेрдЧी рдЯेрдХ - рдЕрдоूрд░्рддрддा рдХी рднाрд╖ा рдХी рдЦोрдЬ

рдиैрд╢ рдиे рдЫाрдд्рд░рд╡ृрдд्рддि рдкрд░ рдХाрд░्рдиेрдЧी рдЗंрд╕्рдЯीрдЯ्рдпूрдЯ рдСрдл рдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी (рдЕрдм рдХाрд░्рдиेрдЧी рдоेрд▓рди) рдоें рджाрдЦिрд▓ा рд▓िрдпा, рд╢ुрд░ू рдоें рдЙрдирдХा рдЗрд░ाрджा рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХी рддрд░рд╣ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдоें рдХрд░िрдпрд░ рдмрдиाрдиे рдХा рдеा। рд▓ेрдХिрди рдЧрдгिрдд рдХी рд╕рдЯीрдХрддा рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдиे рдЙрди्рд╣ें рдоोрд╣िрдд рдХрд░ рд▓िрдпा। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдк्рд░рддिрднा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЕрдкрдиे рдЕрдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХे рдХाрд░рдг рднी рд╢ीрдШ्рд░ рд╣ी рдЕрд▓рдЧ рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиा рд▓ेрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ों рдХो рдЪुрдиौрддी рджेрддा рд╣ै, рдк्рд░рдоाрдгों рдоें рдХुрдЫ рдЪрд░рдгों рдХो рдЫोрдб़ рджेрддा рд╣ै, рдФрд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдРрд╕ी рдХिрд╕ी рднी рдЪीрдЬ़ рдоें рдЕрд░ुрдЪि рджिрдЦाрддा рд╣ै рдЬो рдЙрд╕े рдмौрдж्рдзिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рди рдХрд░े। рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд░ूрдк рд╕े, рд╡рд╣ рдЕрд▓рдЧ-рдерд▓рдЧ рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдлिрд░ рднी рдЙрдирдХे рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ों рдиे рдЙрдирдоें рдПрдХ рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдЧुрдг рдкрд╣рдЪाрдиा: рдПрдХ рдРрд╕ा рджिрдоाрдЧ рдЬो рдоौрд▓िрдХ рдФрд░ рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рд╕ोрдЪ рд░рдЦрдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдиैрд╢ рдХी рдЙрд╕ рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдПрдХ рдРрд╕े рдЧрдгिрддрдЬ्рдЮ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрдкрдиी рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрдИ рдЬो рд╢ाрд▓ीрдирддा, рдирд╡ीрдирддा рдФрд░ рдмौрдж्рдзिрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХो рдорд╣рдд्рд╡ рджेрддा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 3: рдк्рд░िंрд╕рдЯрди - рдЧрдгिрдд рдХे рджिрдЧ्рдЧрдЬों рдХी рд╢्рд░ेрдгी рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢

1940 рдХे рджрд╢рдХ рдХे рдЙрдд्рддрд░ाрд░्рдз рдоें рдк्рд░िंрд╕рдЯрди рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рдорд╣ाрдирддрдо рдЧрдгिрддрдЬ्рдЮों рдХा рдЖрд╢्рд░рдп рд╕्рдерд▓ рдеा। рдиैрд╢ рдПрдХ рд╡ाрдХ्рдп рдХे рдЕрдиुрд╢ंрд╕ा рдкрдд्рд░ рдХे рд╕ाрде рд╡рд╣ाँ рдкрд╣ुँрдЪे:

“рдпрд╣ рдЖрджрдоी рдПрдХ рдк्рд░рддिрднाрд╢ाрд▓ी рд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ै।” рдк्рд░िंрд╕рдЯрди рдоें, рдиैрд╢ рдХा рд╕ाрдордиा рдЬॉрди рд╡ॉрди рди्рдпूрдоैрди рдФрд░ рдЕрд▓्рдмрд░्рдЯ рдЖрдЗंрд╕्рдЯीрди рдЬैрд╕ी рдорд╣ाрди рд╣рд╕्рддिрдпों рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдЙрдирд╕े рднрдпрднीрдд рднी рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХा рд╣ौрд╕рд▓ा рднी рдмрдв़рддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рд╡िрд▓рдХ्рд╖рдгрддा рдХे рд▓िрдП рдЦ्рдпाрддि рдЕрд░्рдЬिрдд рдХрд░рддा рд╣ै - рдЧोрд▓-рдЧोрд▓ рдШूрдордиा, рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕ीрдЯी рдмрдЬाрдиा рдпा рд░рд╣рд╕्рдпрдордпी рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ рдХрд░рдиा। рдлिрд░ рднी, рдЗрд╕ рд╡िрдЪिрдд्рд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХे рдкीрдЫे рдХुрдЫ рдоौрд▓िрдХ рд░рдЪрдиा рдХрд░рдиे рдХी рддीрд╡्рд░ рдЗрдЪ्рдЫा рдЫिрдкी рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдк्рд░िंрд╕рдЯрди рдХो рдЙрд╕ рд╕्рдеाрди рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪिрдд्рд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдиैрд╢ рдХी рдк्рд░рддिрднा рдиिрдЦрд░рддी рд╣ै, рдФрд░ рдЬрд╣ाँ рд╢ुрдж्рдз, рд╕ुрд░ुрдЪिрдкूрд░्рдг рд╡िрдЪाрд░ों рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдирдХा рдЖрдЬीрд╡рди рдЬुрдиूрди рдЬрдб़ рдкрдХрдб़рддा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 4: рдиैрд╢ рд╕ंрддुрд▓рди рдХा рдЬрди्рдо - рдоाрдирд╡ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдкрд░ рдПрдХ рдирдпा рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг

рдиैрд╢ рдХे рдбॉрдХ्рдЯрд░ेрдЯ рд╢ोрдз рдк्рд░рдмंрдз рдоें рдЙрд╕ рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХा рдкрд░िрдЪрдп рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдЬिрд╕े рдмाрдж рдоें рдиैрд╢ рдЗрдХ्рд╡िрд▓िрдм्рд░िрдпрдо рдХрд╣ा рдЬाрдПрдЧा , рдЬो рдЦेрд▓ рд╕िрдж्рдзांрдд рдоें рдПрдХ рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╣ै। рд╕рд╣рдХाрд░ी рдоॉрдбрд▓ों рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, рдиैрд╢ рдХा рдвांрдЪा рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдХैрд╕े рд╕्рд╡ाрд░्рде рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╡्рдпрдХ्рддि рдмिрдиा рд╕ंрдЪाрд░ рдпा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рд╕्рдеिрд░ рдкрд░िрдгाрдо рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЖрд░ंрдн рдоें, рдЕрдХाрджрдоिрдХ рдЬрдЧрдд рдХो рдЗрд╕рдХे рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рд╕рдордп рд▓рдЧрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдиैрд╢ рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХुрдЫ рдЧрд╣рди рд░рдЪрдиा рдХी рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХे рдмौрдж्рдзिрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг, рдЧрдгिрддрдЬ्рдЮों рдХे рдмीрдЪ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзाрдд्рдордХ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдиैрд╢ рдХी рдоौрд▓िрдХрддा рдХी рдЕрдердХ рдЦोрдЬ рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЙрдирдХे рдХрд░िрдпрд░ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 5: рдПрдордЖрдИрдЯी рдФрд░ рд░ैंрдб - рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз рдХी рджुрдиिрдпा рдоें рдПрдХ рддीрд╡्рд░ рдк्рд░рдЧрддि

рдиैрд╢ рдПрдХ рдпुрд╡ा рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдПрдордЖрдИрдЯी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ैрд▓ी рдЕрдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд╣ै - рдХрднी-рдХрднी рд╢ाрдирджाрд░, рдХрднी-рдХрднी рд╣ैрд░ाрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी। рдЫाрдд्рд░ рдЙрдирдХी рдк्рд░рд╢ंрд╕ा рдХрд░рддे рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХी рд╕рдЦ्рддी рд╕े рдбрд░рддे рднी рд╣ैं। рд░ैंрдб рдХॉрд░्рдкोрд░ेрд╢рди рдоें рдЧ्рд░ीрд╖्рдордХाрд▓ीрди рд╕рдд्рд░ों рдХे рджौрд░ाрди рдЙрди्рд╣ें рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз рдХी рд░рдгрдиीрддि, рдХ्рд░िрдк्рдЯोрдЧ्рд░ाрдлी рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХे рдЧрдгिрдд рдХा рдкрд░िрдЪрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ। рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЙрдирдХा рдЧेрдо рде्рдпोрд░ी рдХा рдХाрд░्рдп рдЙрдд्рддрд░ोрдд्рддрд░ рдЕрдзिрдХ рдк्рд░ाрд╕ंрдЧिрдХ рд╣ोрддा рдЪрд▓ा рдЧрдпा। рд▓ेрдХिрди рдиैрд╢ рдХा рдиिрдЬी рдЬीрд╡рди рдЬрдЯिрд▓ рд╣ोрддा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рдЙрдерд▓-рдкुрдерд▓ рднрд░े рд░िрд╢्рддों рдоें рдЙрд▓рдЭ рдЬाрддा рд╣ै, рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕрд▓рдЧाрд╡ рдЧрд╣рд░ाрддा рдЪрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдиैрд╢ рдХी рдмрдв़рддी рдкेрд╢ेрд╡рд░ рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдФрд░ рдЙрдирдХी рдмрдв़рддी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдХे рдмीрдЪ рддрдиाрд╡ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 6: рдПрд▓िрд╕िрдпा - рдк्рд░ेрдо рдПрдХ рдЬीрд╡рди рд░ेрдЦा рдХे рд░ूрдк рдоें

рдиैрд╢ рдХी рдоुрд▓ाрдХाрдд рдПрд▓िрд╕िрдпा рд▓ाрд░्рдб рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬो рдПрдХ рдк्рд░рддिрднाрд╢ाрд▓ी рдФрд░ рджрдпाрд▓ु рднौрддिрдХी рдХी рдЫाрдд्рд░ा рд╣ै। рдПрд▓िрд╕िрдпा рдЙрд╕рдХी рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдФрд░ рдХोрдорд▓рддा рд╕े рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рд╣ोрддी рд╣ै; рд╡рд╣ीं рдиैрд╢ рдЙрд╕рдХी рдЧрд░्рдордЬोрд╢ी рдФрд░ рд╕्рдеिрд░рддा рд╕े рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрдирдХा рд░िрд╢्рддा рдиैрд╢ рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдПрдХ рджुрд░्рд▓рдн рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╕рд╣ाрд░ा рд▓ेрдХрд░ рдЖрддा рд╣ै। рд╡े рд╢ाрджी рдХрд░ рд▓ेрддे рд╣ैं, рдФрд░ рдПрд▓िрд╕िрдпा рдЙрди рдХुрдЫ рдЧिрдиे-рдЪुрдиे рд▓ोрдЧों рдоें рд╕े рдПрдХ рдмрди рдЬाрддी рд╣ै рдЬो рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рдЙрд╕рд╕े рдЬुрдб़рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рдк्рдпाрд░ рдоें рднी, рдиैрд╢ рджूрд░, рдЕрдк्рд░рдд्рдпाрд╢िрдд рдФрд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЖрдд्рдордоुрдЧ्рдз рд╣ी рд░рд╣рддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдПрд▓िрд╕िрдпा рдХी рддाрдХрдд рдФрд░ рдПрдХ рдРрд╕े рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕े рдк्рдпाрд░ рдХрд░рдиे рдХी рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдЬрдЯिрд▓рддा рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рджिрдоाрдЧ рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рд╣ोрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдиाрдЬुрдХ рднी рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 7: рдкрддрди - рдЬрдм рдк्рд░рддिрднा рдХा рд╕ाрдордиा рдкाрдЧрд▓рдкрди рд╕े рд╣ोрддा рд╣ै

рдиैрд╢ рдХा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рдЕрдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ोрддा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рд╡рд╣ рдЬрдЯिрд▓ рдн्рд░рдоों рдХा рд╢िрдХाрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै - рдЙрд╕े рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕े рд╕ांрдХेрддिрдХ рд╕ंрджेрд╢ рдоिрд▓ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЙрд╕े рдЧुрдк्рдд рдПрдЬेंрд╕िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рднрд░्рддी рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдпा рд╡рд╣ рдЕрд▓ौрдХिрдХ рдк्рд░ाрдгिрдпों рдХे рд╕ाрде рд╕ंрд╡ाрдж рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрдирдХे рд╕рд╣рдХрд░्рдоी рдЪिंрддिрдд рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдЙрдирдХे рдХाрдо рдкрд░ рдЕрд╕рд░ рдкрдб़рддा рд╣ै। рдЙрдирдХा рд╕ंрджेрд╣ рдмрдв़рддा рдЬाрддा рд╣ै। рдЕंрддрддः, рдиैрд╢ рдХो рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें рднрд░्рддी рдХрд░ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕े рдкैрд░ाрдиॉрдпрдб рд╕्рдХिрдЬ़ोрдл्рд░ेрдиिрдпा рд╕े рдЧ्рд░рд╕िрдд рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै । рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рд╕рдмрд╕े рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рдЧрд╣рди рдЕрдз्рдпाрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рдн्рд░рдо рдХे рдмोрдЭ рддрд▓े рдПрдХ рдк्рд░рддिрднाрд╢ाрд▓ी рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХे рдкрддрди рдФрд░ рдПрд▓िрд╕िрдпा рдкрд░ рдЗрд╕рдХे рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рдк्рд░рднाрд╡ рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬिрд╕े рднрдп, рдн्рд░рдо рдФрд░ рд╣ृрджрдпрд╡िрджाрд░рдХ рдкीрдб़ा рд╕े рдЬूрдЭрдиा рдкрдб़рддा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 8: рдЦोрдП рд╣ुрдП рд╡рд░्рд╖ - рдмीрдоाрд░ी рдХे рдХोрд╣рд░े рдоें рднрдЯрдХрдиा

рджрд╢рдХों рддрдХ, рдиैрд╢ рдоाрдирд╕िрдХ рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рдЖрддे-рдЬाрддे рд░рд╣े। рдЙрдирдХा рдЗрд▓ाрдЬ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдХрдаोрд░ рд╣ोрддा рдеा - рдЗंрд╕ुрд▓िрди рд╢ॉрдХ рдеेрд░ेрдкी, рднाрд░ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рджрд╡ाрдЗрдпां рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рджेрдЦрднाрд▓। рдк्рд░िंрд╕рдЯрди рдоें рд╡рд╣ рдПрдХ рдк्рд░ेрдд рдЬैрд╕ी рдЖрдХृрддि рдмрди рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдЪुрдкрдЪाрдк рдЧрд▓िрдпाрд░ों рдоें рдШूрдорддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рд╕рдордЭ рд╕े рдкрд░े рд╕рдоीрдХрд░рдг рд▓िрдЦрддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдпा рдЦाрд▓ी рдЬрдЧрд╣ рдоें рдШूрд░рддा рд░рд╣рддा рд╣ै। рдЗрд╕ рддрдиाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг рдЙрдирдХी рд╢ाрджी рдЯूрдЯ рдЬाрддी рд╣ै, рд╣ाрд▓ांрдХि рдПрд▓िрд╕िрдпा рджूрд░ рд╕े рд╣ी рдЙрдирдХा рд╕рдорд░्рдерди рдХрд░рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдкрддрди рдХा рдПрдХ рд▓ंрдмा, рджрд░्рджрдиाрдХ рд╡ृрдд्рддांрдд рд╣ै - рдПрдХ рдРрд╕े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдЪिрдд्рд░ рдЬो рдк्рд░рддिрднा рдФрд░ рдкाрдЧрд▓рдкрди рдХे рдмीрдЪ рдлंрд╕ा рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдФрд░ рдПрдХ рдРрд╕ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЬो рдЙрд╕рдХी рдорджрдж рдХрд░рдиे рдоें рдЕрд╕рдорд░्рде рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 9: рдзीрдоी, рдЪрдордд्рдХाрд░िрдХ рд╡ाрдкрд╕ी - рдн्рд░рдо рдкрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдХा рдЪрдпрди

рдПрдХ рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдоोрдб़ рдоें, рдиैрд╢ рдаीрдХ рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै - рджрд╡ाрдЗрдпों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЕрдкрдиे рдн्рд░рдоों рдХो рд╕рдЪेрдд рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕िрдд рддрд░ीрдХे рд╕े рдЕрд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े। рд╡рд╣ рдк्рд░िंрд╕рдЯрди рдоें рдХрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдСрдбिрдЯिंрдЧ рд╢ुрд░ू рдХрд░рддा рд╣ै, рдЧрдгिрдд рдоें рдлिрд░ рд╕े рд░ुрдЪि рд▓ेрддा рд╣ै, рдФрд░ рдзीрд░े-рдзीрд░े рдЕрдкрдиी рдкрд╣рдЪाрди рдХा рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддा рд╣ै। рдЙрдирдХी рд░िрдХрд╡рд░ी рдЕрд╕рдоाрди рдФрд░ рдиाрдЬुрдХ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдоें рдХोрдИ рд╕ंрджेрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рд╕िрдЬ़ोрдл्рд░ेрдиिрдпा рдоें рд░ोрдЧрдоुрдХ्рддि рдХे рд░рд╣рд╕्рдп рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдорди рдХी рд▓рдЪीрд▓ेрдкрди рдХी рдкрдб़рддाрд▓ рдХрд░рддा рд╣ै। рдиैрд╢ рдХी рд╡ाрдкрд╕ी рдиाрдЯрдХीрдп рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдХ्рд░рдоिрдХ рд╣ै - рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЪुрдкрдЪाрдк рдкुрдиः рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХी рдПрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा।

рдЕрдз्рдпाрдп 10: рдоाрди्рдпрддा рдФрд░ рдоुрдХ्рддि - рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░

1980 рдФрд░ 1990 рдХे рджрд╢рдХ рдоें рдиैрд╢ рдХे рдЦेрд▓ рд╕िрдж्рдзांрдд рдкрд░ рдХिрдП рдЧрдП рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдХाрд░्рдпों рдкрд░ рдирдП рд╕िрд░े рд╕े рдз्рдпाрди рджिрдпा рдЬाрдиे рд▓рдЧा। рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдиे рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░, рд╡िрдХाрд╕рд╡ाрджी рдЬीрд╡ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддि рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдкрд░ рдЗрд╕рдХे рдЧрд╣рди рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХिрдпा। рдЙрдирдХी рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдмंрдзी рдЪिंрддाрдУं рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж, рдиैрд╢ рдХो 1994 рдоें рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХा рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा рдЧрдпा । рдпрд╣ рдХ्рд╖рдг рд╡िрдЬрдпрдкूрд░्рдг рд╣ोрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЕрдд्рдпंрдд рдоाрдирд╡ीрдп рднी рд╣ै। рдиैрд╢, рдЬिрд╕े рдХрднी рдПрдХ рдкрдердн्рд░рд╖्рдЯ рд╡्рдпрдХ्рддि рдоाрдирдХрд░ рдЦाрд░िрдЬ рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рдеा, рдЕрдм рдПрдХ рджूрд░рджрд░्рд╢ी рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै। рдПрд▓िрд╕िрдпा рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рдЦрдб़ी рд╣ै - рд╡рдлाрджाрд░ी, рд╕рд╣рдирд╢ीрд▓рддा рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХा рдк्рд░рддीрдХ। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдЪрд░рдоोрдд्рдХрд░्рд╖ рд╣ै: рджुрдиिрдпा рдЕंрддрддः рдЙрд╕ рдк्рд░рддिрднा рдХो рдкрд╣рдЪाрдирддी рд╣ै рдЬो рдкाрдЧрд▓рдкрди рд╕े рдмрдЪ рдЧрдИ।

рдЕрдз्рдпाрдп 11: рд╡िрд░ाрд╕рдд - рдПрдХ рдРрд╕ा рдЬीрд╡рди рдЬिрд╕рдиे рдк्рд░рддिрднा рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा рдмрджрд▓ рджी

рдЕंрддिрдо рдЕрдз्рдпाрдп рдиैрд╢ рдХे рдмाрдж рдХे рдЬीрд╡рди, рдПрд▓िрд╕िрдпा рдХे рд╕ाрде рдЙрдирдХे рд╕ुрд▓рд╣ рдФрд░ рдк्рд░िंрд╕рдЯрди рд╕рдоुрджाрдп рдоें рдЙрдирдХी рд╢ांрдд рд╡ाрдкрд╕ी рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓рддे рд╣ैं। рд╡рд╣ рдмौрдж्рдзिрдХ рдорд╣ाрдирддा рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рдХрдордЬोрд░ी рджोрдиों рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрдирдХा рдХाрдо рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╕े рдкрд░े рдХрдИ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдФрд░ рдЙрдирдХी рдЬीрд╡рди рдХрд╣ाрдиी рд▓рдЪीрд▓ेрдкрди, рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдорди рдХी рд╕्рдеाрдпी рд╢рдХ्рддि рдХा рдк्рд░рдоाрдг рдмрди рдЬाрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдЬрдп рдХे рд╕ाрде рд╣ी рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддी, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдРрд╕े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдЪिрдд्рд░рдг рдХे рд╕ाрде рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै рдЬो рдк्рд░рддिрднा рдФрд░ рдиाрдЬुрдХрддा рдХे рд╕ंрдЧрдо рдкрд░ рд░рд╣рддा рдеा।

рдЖрд╢ा рд╣ै рдЖрдкрдХो рдпрд╣ рд╕ाрд░ांрд╢ рдкрд╕ंрдж рдЖрдпा рд╣ोрдЧा। рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ीрдкूрд░्рдг рдЕрдкрдбेрдЯ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд▓ाрдЗрдХ рдФрд░ рд╕рдм्рд╕рдХ्рд░ाрдЗрдм рдХрд░рдиा рди рднूрд▓ें।

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

ЁЯУЦ рдоूрдирд╡ॉрдХिंрдЧ рд╡िрдж рдЖрдЗंрд╕्рдЯीрди: рдж рдЖрд░्рдЯ рдПंрдб рд╕ाрдЗंрд╕ рдСрдл рд░िрдоेंрдмрд░िंрдЧ рдПрд╡рд░ीрдеिंрдЧ - рдЬोрд╢ुрдЖ рдлोрдЕрд░ (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)

ЁЯУЦ рдСрд░्рдбिрдирд░ी рдоैрдЬिрдХ: рдж рд╕ाрдЗंрд╕ рдСрдл рд╣ाрдЙ рд╡ी рдХेрди рдЕрдЪीрд╡ рдмिрдЧ рдЪेंрдЬेрд╕ рд╡िрде рд╕्рдоॉрд▓ рдРрдХ्рдЯ - рдЧ्рд░ेрдЧрд░ी рдПрдо. рд╡ाрд▓्рдЯрди (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)

ЁЯУЦ рдХाрдЙंрд╕рд▓्рд╕ рдПंрдб рдоैрдХ्рд╕िрдо्рд╕ - рдЖрд░्рдерд░ рд╢ोрдкेрдирд╣ाрд╡рд░ (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)