ЁЯУЦ рд╡्рд╣ाрдИ рд╡ी рд╕्рд▓ीрдк: рдЕрдирд▓ॉрдХिंрдЧ рдж рдкाрд╡рд░ рдСрдл рд╕्рд▓ीрдк рдПрдг्рдб рдб्рд░ीрдо्рд╕ - рдоैрде्рдпू рд╡ॉрдХрд░ (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)

рдиींрдж рдоाрдирд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХा рд╕рдмрд╕े рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी, рдлिрд░ рднी рд╕рдмрд╕े рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рд╕्рддंрдн рд╣ै। рдоैрде्рдпू рд╡ॉрдХрд░ рдХी рдкुрд╕्рддрдХ "рд╡्рд╣ाрдИ рд╡ी рд╕्рд▓ीрдк" рдоाрдд्рд░ рдПрдХ рдкुрд╕्рддрдХ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЬाрдЧृрддि рд╣ै। рдпрд╣ рдоिрдердХों рдХो рддोрдб़рддी рд╣ै, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХрдоिрдпों рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рддी рд╣ै, рдФрд░ рдЙрд╕ рдЕрдж्рднुрдд рдЬैрд╡िрдХ рддंрдд्рд░ рдХो рдк्рд░рдХрдЯ рдХрд░рддी рд╣ै рдЬो рдиींрдж рдХे рджौрд░ाрди рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।

рднाрдЧ 1 - рдиींрдж рдиाрдо рдХी рдпрд╣ рдЪीрдЬ़

рдЕрдз्рдпाрдп 1: рд╕ोрдиा…

рд╡ॉрдХрд░ рдПрдХ рдЧंрднीрд░ рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рд╕े рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░рддे рд╣ैं: рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдиींрдж рдХी рдЧंрднीрд░ рдХрдоी рд╣ै। рдпрд╣ рдоाрдоूрд▓ी рдердХाрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХीрдп рдФрд░ рдЬैрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рджुрд░्рдмрд▓рддा рд╣ै।
рд╡े рдиींрдж рдХो рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдХा рд╡िрдХрд▓्рдк рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдЕрдкрд░िрд╣ाрд░्рдп рдЬैрд╡िрдХ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддे рд╣ैं । рд╢рд░ीрд░ рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕंрдЧ - рдорд╕्рддिрд╖्рдХ, рд╣ृрджрдп, рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी, рдЪрдпाрдкрдЪрдп - рдХे рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рдФрд░ рдорд░рдо्рдордд рдХे рд▓िрдП рдиींрдж рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓ा:

  • рдиींрдж рдПрдХ рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рдЬैрд╡िрдХ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рд╣ै рдЬो рд╕рднी рдк्рд░рдЬाрддिрдпों рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै।
  • рд╡िрдХाрд╕рд╡ाрджी рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕: рд╡िрдХाрд╕ рдРрд╕ी рд╕्рдеिрддि рдХो рдХ्рдпों рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦेрдЧा рдЬрд╣ां рд╣рдо рдЕрдЪेрддрди рдФрд░ рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ैं?
  • рдЗрд╕рдХा рдЙрдд्рддрд░ рдпрд╣ рд╣ै: рдиींрдж рдЗрддрдиी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдХि рд╡िрдХाрд╕ рдиे рдЬोрдЦिрдоों рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЗрд╕рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХी।

рд╡ॉрдХрд░ рдиींрдж рдХो рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╕्рдеिрд░рддा рдФрд░ рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХी рдиींрд╡ рдоाрдирддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдПрдХ рдЪेрддाрд╡рдиी рд╣ै: рд╣рдо рдиींрдж рдХी рдХрдоी рд╕े рдЧ्рд░рд╕्рдд рд╕рдоाрдЬ рдоें рдЬी рд░рд╣े рд╣ैं।

рдЕрдз्рдпाрдп 2: рдХैрдлीрди, рдЬेрдЯ рд▓ैрдЧ рдФрд░ рдоेрд▓ाрдЯोрдиिрди

рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рд╕рд░्рдХैрдбिрдпрди рдмाрдпोрд▓ॉрдЬी рдоें рдПрдХ рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдХृрддि рд╣ै।

рд╕рд░्рдХैрдбिрдпрди рд▓рдп

рд╣рдоाрд░ी рдЖंрддрд░िрдХ рдШрдб़ी, рдЬो рд╕ुрдк्рд░ाрдЪिрдпाрд╕्рдоैрдЯिрдХ рди्рдпूрдХ्рд▓िрдпрд╕ (рдПрд╕рд╕ीрдПрди) рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै, рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрд░्рдпों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддी рд╣ै:

  • рд╢рд░ीрд░ рдХा рддाрдкрдоाрди
  • рд╣ाрд░्рдоोрди рд╕्рд░ाрд╡
  • рднूрдЦ
  • рдиींрдж-рдЬाрдЧрдиे рдХे рдЪрдХ्рд░

рдпрд╣ рдк्рд░рдХाрд╢ , рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рд╕ुрдмрд╣ рдХे рд╕ूрд░्рдп рдХे рдк्рд░рдХाрд╢ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕िंрдХ्рд░рдиाрдЗрдЬ़ рд╣ोрддा рд╣ै।

рдПрдбेрдиोрд╕िрди рдФрд░ рдиींрдж рдХा рджрдмाрд╡

рджिрдирднрд░ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рдПрдбिрдиोрд╕िрди рдЬрдоा рд╣ोрддा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдиींрдж рдХा рджрдмाрд╡ рдмрдирддा рд╣ै।
рдХैрдлीрди рдПрдбिрдиोрд╕िрди рд░िрд╕ेрдк्рдЯрд░्рд╕ рдХो рдЕрд╡рд░ुрдж्рдз рдХрд░рдХे рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै , рдЬिрд╕рд╕े рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХो рд╕рддрд░्рдХ рд░рд╣рдиे рдХा рдн्рд░рдо рд╣ोрддा рд╣ै।

рд╡ॉрдХрд░ рдиे рдЗрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдмрддाрдП:

  • рдХैрдлीрди рдХी рдЕрд░्рдз-рдЖрдпु (5-7 рдШंрдЯे) рджोрдкрд╣рд░ рдоें рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рдкрд░ рднी рдиींрдж рдоें рдЦрд▓рд▓ рдбाрд▓рддी рд╣ै।
  • рдЬेрдЯ рд▓ैрдЧ рдЖंрддрд░िрдХ рдФрд░ рдмाрд╣рд░ी рд╕рдордп рдХे рдмीрдЪ рдХा рдЕрд╕ंрддुрд▓рди рд╣ै।
  • рдоेрд▓ाрдЯोрдиिрди рдЕंрдзेрд░े рдХा рд╕ंрдХेрдд рджेрддा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдиींрдж рдирд╣ीं рд▓ाрддा।

рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдЗрд╕ рдмाрдд рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬैрд╡िрдХ рдЖрдзाрд░ рддैрдпाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдЖрдзुрдиिрдХ рдЖрджрддें - рджेрд░ рд░ाрдд рддрдХ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ, рдХॉрдлी рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рдЕрдиिрдпрдоिрдд рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо - рд╣рдоाрд░ी рдЖंрддрд░िрдХ рдШрдб़िрдпों рдкрд░ рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХрд░рддी рд╣ैं।

рдЕрдз्рдпाрдп 3: рдиींрдж рдХो рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиा

рд╡ॉрдХрд░ рдиींрдж рдХो рджो рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░рдХाрд░ों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं:

рдПрдирдЖрд░рдИрдПрдо рдиींрдж

  • рдзीрдоी рддрд░ंрдЧ, рдЧрд╣рд░ी рдиींрдж
  • рд╕्рдоृрддि рд╕рдоेрдХрди
  • рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдкुрдирд░्рд╕्рдеाрдкрди
  • рд╕िрдиैрдк्рдЯिрдХ рдЫंрдЯाрдИ

рдЖрд░рдИрдПрдо рдиींрдж

  • рд╕рдкрдиों рд╕े рднрд░рдкूрд░
  • рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг
  • рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпा-рд╕рдоाрдзाрди
  • рддंрдд्рд░िрдХा рдПрдХीрдХрд░рдг

рдиींрдж 90 рдоिрдирдЯ рдХे рдЕंрддрд░ाрд▓ рдоें NREM рдФрд░ REM рдЪрдХ्рд░ों рд╕े рдЧुрдЬрд░рддी рд╣ै, рдФрд░ рд░ाрдд рднрд░ рдоें рдЗрдирдХा рд╕ंрддुрд▓рди рдмрджрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै। рд╕ुрдмрд╣ рдХी рдиींрдж рдоें NREM рдЪрд░рдг рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рд╢ाрдо рдХी рдиींрдж рдоें REM рдЪрд░рдг рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдпрд╣ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдиाрдЬुрдХ рд╣ोрддी рд╣ै - рд╢рд░ाрдм, рдХैрдлीрди рдФрд░ рдЕрдиिрдпрдоिрдд рджिрдирдЪрд░्рдпा рдЗрд╕े рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдЕрдз्рдпाрдп 4: рдмंрджрд░ों рдХे рдмिрд╕्рддрд░, рдбाрдпрдиाрд╕ोрд░ рдФрд░ рдЖрдзे рджिрдоाрдЧ рд╕े рдЭрдкрдХी рд▓ेрдиा

рд╡ॉрдХрд░ рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдЬाрддिрдпों рдоें рдиींрдж рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рддे рд╣ैं:

  • рдбॉрд▓्рдл़िрди рд╕ोрддे рд╕рдордп рдЕрдкрдиे рдЖрдзे рджिрдоाрдЧ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рддी рд╣ैं।
  • рдкрдХ्рд╖ी рдЙрдб़ाрди рдХे рджौрд░ाрди рд╕ो рд╕рдХрддे рд╣ैं
  • рд╣ाрдеी рдХेрд╡рд▓ рдХुрдЫ рдШंрдЯों рдХे рд▓िрдП рд╕ोрддे рд╣ैं
  • рдЕрдкрдиे рдк्рд░ाрдЗрдоेрдЯ рдкूрд░्рд╡рдЬों рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, рдордиुрд╖्рдп рдирд░рдо рд╕рддрд╣ों рдкрд░ рд╕ोрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдП рд╣ैं।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдж्рд╡िрдЪрд░рдгीрдп рдиींрдж рдХे рдЬैрд╡िрдХ рд▓ाрднों рдкрд░ рднी рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓ा рд╣ै - рджोрдкрд╣рд░ рдХी рдЭрдкрдХी рдФрд░ рд░ाрдд рдХी рдиींрдж। рдХрдИ рднूрдордз्рдпрд╕ाрдЧрд░ीрдп рдФрд░ рд▓ैрдЯिрди рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддिрдпाँ рдЕрднी рднी рдЗрд╕ рдкрдж्рдзрддि рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рддी рд╣ैं, рдФрд░ рд╢ोрдз рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╣ृрджрдп рд╕ंрдмंрдзी рдЬोрдЦिрдо рдХो рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै।

рднाрдЧ II - рдЖрдкрдХो рд╕ोрдиा рдХ्рдпों рдЪाрд╣िрдП?

рдЕрдз्рдпाрдп 5: рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдоाँ рдФрд░ рд╢ेрдХ्рд╕рдкिрдпрд░ рдХो рдкрддा рдеा

"рдЗрд╕ рдкрд░ рд╕ोрдЪ-рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░ рд▓ो" рдПрдХ рдк्рд░ाрдЪीрди рдЬ्рдЮाрди рд╣ै рдЬिрд╕े рдЖрдзुрдиिрдХ рддंрдд्рд░िрдХा рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा рднी рд╕рдорд░्рдерди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै।

рд╡ॉрдХрд░ рдмрддाрддे рд╣ैं:

  • рдПрдирдЖрд░рдИрдПрдо рдиींрдж рдпाрджों рдХो рд╕्рдеिрд░ рдХрд░рддी рд╣ै
  • рдЖрд░рдИрдПрдо рдиींрдж рдЙрди्рд╣ें рдоौрдЬूрджा рдЬ्рдЮाрди рдоें рдПрдХीрдХृрдд рдХрд░рддी рд╣ै
  • рдкрдв़ाрдИ рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕ोрдиे рд╕े рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рддैрдпाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।
  • рд╕ीрдЦрдиे рдХे рдмाрдж рд╕ोрдиे рд╕े рдЬाрдирдХाрд░ी рдкрдХ्рдХी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।

рдЬो рдЫाрдд्рд░ рдЕрдЪ्рдЫी рдиींрдж рд▓ेрддे рд╣ैं, рдЙрдирдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рд░ाрдд рднрд░ рдЬाрдЧрдиे рд╡ाрд▓े рдЫाрдд्рд░ों рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдХрд╣ीं рдмेрд╣рддрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।
рдиींрдж рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдХी рджुрд╢्рдорди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХी рд╢рдХ्рддि рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 6: рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкिрддा рдХो рдкрддा рдеा

рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдЧрддि рд╕ंрдмंрдзी рдЕрдзिрдЧрдо рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ै ।

рдиींрдж рд╕े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд▓ाрдн рд╣ोрддे рд╣ैं:

  • рд╕рдордп рдХी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा
  • рд╢ुрдж्рдзрддा
  • рдоांрд╕рдкेрд╢ी рд╕्рдоृрддि
  • рдПрдерд▓ेрдЯिрдХ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди

рд╡ॉрдХрд░ рдЙрди рдЕрдз्рдпрдпрдиों рдХा рд╣рд╡ाрд▓ा рджेрддे рд╣ैं рдЬो рджрд░्рд╢ाрддे рд╣ैं рдХि рдЬो рдПрдерд▓ीрдЯ рдЕрдзिрдХ рд╕ोрддे рд╣ैं:

  • рдЕрдзिрдХ рд╕рдЯीрдХ рдиिрд╢ाрдиा рд▓рдЧाрдУ
  • рддेрдЬी рд╕े рдаीрдХ рд╣ो рдЬाрдУ
  • рдХрдо рдЪोрдЯों рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ें

рдиींрдж рдПрдХ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдмрдв़ाрдиे рд╡ाрд▓ी рджрд╡ा рд╣ै - рдХाрдиूрдиी, рдоुрдл्рдд рдФрд░ рдмिрдиा рдХिрд╕ी рджुрд╖्рдк्рд░рднाрд╡ рдХे।

рдЕрдз्рдпाрдп 7: рдЧिрдиीрдЬ рдмुрдХ рдСрдл рд╡рд░्рд▓्рдб рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕ рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдЪрд░рдо рд╕ीрдоा

рдЧिрдиीрдЬ рдмुрдХ рдСрдл рд╡рд░्рд▓्рдб рд░िрдХॉрд░्рдб्рд╕ рдиे рдиींрдж рдХी рдХрдоी рдХे рдк्рд░рдпाрд╕ों рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧा рджिрдпा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рд╡े рдмрд╣ुрдд рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╣ैं।

рд╡ॉрдХрд░ рдиे рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рд╣ै:

  • рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╡िрдлрд▓рддा
  • рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдЕрд╕ंрддुрд▓рди
  • рджु: рд╕्рд╡рдк्рди
  • рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рдкрддрди

рдиींрдж рдХी рдеोрдб़ी рд╕ी рдХрдоी рднी рд╕ोрдЪрдиे-рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдЙрддрдиा рд╣ी рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдЬिрддрдиा рдХि рд╢рд░ाрдм।
рджुрдЦ рдХी рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╕рдоाрдЬ рдиींрдж рдХी рдХрдоी рдХो рдорд╣рдд्рд╡ाрдХांрдХ्рд╖ा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ाрдоाрди्рдп рдоाрдирддा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 8: рдХैंрд╕рд░, рджिрд▓ рдХा рджौрд░ा рдФрд░ рдХрдо рдЙрдо्рд░

рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдЧंрднीрд░ рдЕрдз्рдпाрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।

рд╡ॉрдХрд░ рдиे рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдиींрдж рдХी рдХрдоी рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрд░рдгों рд╕े рдЬोрдб़ा рд╣ै:

  • рдХैंрд╕рд░ рдХा рдЦрддрд░ा рдмрдв़ рдЬाрддा рд╣ै (рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рдХोрд▓ोрди, рд╕्рддрди, рдк्рд░ोрд╕्рдЯेрдЯ рдХैंрд╕рд░ рдХा)।
  • рджिрд▓ рдХा рджौрд░ा рдФрд░ рд╕्рдЯ्рд░ोрдХ рдХा рдЦрддрд░ा рдмрдв़ рдЬाрддा рд╣ै
  • рдПрдоिрд▓ॉрдпрдб рдХे рдЬрдоाрд╡ рдХे рдХाрд░рдг рдЕрд▓्рдЬाрдЗрдорд░ рд░ोрдЧ
  • рдоोрдЯाрдкा рдФрд░ рдордзुрдоेрд╣
  • рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ा рджрдорди

рдиींрдж рд╣рдоाрд░े рдкाрд╕ рдоौрдЬूрдж рд╕рдмрд╕े рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдЙрдкाрдп рд╣ै - рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрдкेрдХ्рд╖िрдд рднी।

рдЕрдз्рдпाрдп 9: рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рдЫрд╣ рдШंрдЯे рд╕े рдХрдо рд╕ोрдиा

рд╡ॉрдХрд░ рдиे "рдХрдо рдиींрдж рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े" рдХे рдоिрдердХ рдХो рддोрдб़ рджिрдпा рд╣ै।

рдПрдХ рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕े рднी рдХрдо рд▓ोрдЧों рдоें рд╡рд╣ рджुрд░्рд▓рдн рдЬीрди рд╣ोрддा рд╣ै рдЬो рд╕्рд╡рд╕्рде рдХрдо рдиींрдж рд▓ेрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै।
рдмाрдХी рд╕рднी рдХे рд▓िрдП, рдЫрд╣ рдШंрдЯे рд╕े рдХрдо рд╕ोрдиा:

  • рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдмाрдзिрдд рдХрд░рддा рд╣ै
  • рдоृрдд्рдпु рджрд░ рдоें рд╡ृрдж्рдзि рд╣ोрддी рд╣ै
  • рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╡िрдиिрдпрдорди рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪाрддा рд╣ै
  • рдЙрдо्рд░ рдмрдв़рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рддेрдЬ рдХрд░рддा рд╣ै

рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиी рдХрдоिрдпों рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдоें рдмेрд╣рдж рдЕрдХ्рд╖рдо рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдиींрдж рдХी рдХрдоी рдХे рдХाрд░рдг рдЖрдкрдХो рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдПрд╣рд╕ाрд╕ рдирд╣ीं рд╣ोрддा рдХि рдЖрдк рдХिрддрдиी рдиींрдж рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рд╣ैं।

рднाрдЧ III - рд╣рдо рд╕рдкрдиे рдХैрд╕े рдФрд░ рдХ्рдпों рджेрдЦрддे рд╣ैं

рдЕрдз्рдпाрдп 10: рд╕्рд╡рдк्рди рджेрдЦрдиा рдПрдХ рд░ाрдд्рд░िрдХाрд▓ीрди рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХे рд░ूрдк рдоें

рд╕рдкрдиे рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕рдд्рд░ рд╣ोрддे рд╣ैं।

рдЖрд░рдИрдПрдо рдиींрдж рдХे рджौрд░ाрди:

  • рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдЕрдиुрднрд╡ों рдХो рджोрд╣рд░ाрддा рд╣ै
  • рдиॉрд░рдПрдкिрдиेрдл्рд░िрди рдЬैрд╕े рддрдиाрд╡ рд░рд╕ाрдпрди рдмंрдж рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं
  • рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдШाрд╡ों рдХा рдЙрдкрдЪाрд░ рдмिрдиा рдкुрдиः рдЖрдШाрдд рдкрд╣ुंрдЪाрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рджрд░्рджрдиाрдХ рдЕрдиुрднрд╡ рдХे рдмाрдж рд╕ोрдиे рдкрд░ рд▓ोрдЧों рдХो "рдмेрд╣рддрд░" рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 11: рд╕्рд╡рдк्рди рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпा рд╕рдоाрдзाрди

рд╕рдкрдиे рдЖрдХрд╕्рдоिрдХ рдирд╣ीं рд╣ोрддे, рд╡े рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╣ोрддे рд╣ैं।

рд╡ॉрдХрд░ рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдЖрд░рдИрдПрдо рдиींрдж рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ै:

  • рдирдП рд╕ंрдмंрдз рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै
  • рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा рдХो рдмрдв़ाрддा рд╣ै
  • рдЬрдЯिрд▓ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै

рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпां - рдЖрдЗंрд╕्рдЯीрди рдХी рдЕंрддрд░्рджृрд╖्рдЯि, рдкॉрд▓ рдоैрдХрдХाрд░्рдЯрдиी рдХा рдЧीрдд "рдпрд╕्рдЯрд░рдбे", рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЦोрдЬें - рд╕рдкрдиों рд╕े рд╣ी рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ुрдИं।

рдЕрдз्рдпाрдп 12: рд╕्рд╡рдк्рди рдиिрдпंрдд्рд░рдг

рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕्рд╡рдк्рди рдХो рдПрдХ рд╕ंрдХрд░ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдХे рд░ूрдк рдоें рдЦोрдЬा рдЧрдпा рд╣ै рдЬрд╣ाँ:

  • рд╕рдкрдиे рджेрдЦрдиे рд╡ाрд▓े рдХो рдкрддा рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╕рдкрдиा рджेрдЦ рд░рд╣ा рд╣ै।
  • рд╡े рд╕рдкрдиे рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं
  • рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рддंрдд्рд░िрдХा рд╕ंрдмंрдзी рд╕ंрдХेрдд рджिрдЦाрдИ рджेрддे рд╣ैं।

рд╡ॉрдХрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддे рд╣ैं, рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдмाрд░-рдмाрд░ рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдмुрд░े рд╕рдкрдиों рдХे рд▓िрдП।

рднाрдЧ IV - рдиींрдж рдХी рдЧोрд▓िрдпों рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╕рдоाрдЬ рддрдХ

рдЕрдз्рдпाрдп 13: рдЖрдИрдкैрдб, рдлैрдХ्рдЯ्рд░ी рдХी рд╕ीрдЯिрдпां рдФрд░ рд░ाрдд्рд░ि рдЯोрдкी

рдЖрдзुрдиिрдХ рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рдиींрдж рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рдмрдиाрдИ рдЧрдИ рд╣ै।

рд╡ॉрдХрд░ рдиे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХिрдпा:

  • рдиीрд▓ी рд░ोрд╢рдиी рдоेрд▓ाрдЯोрдиिрди рдХो рджрдмाрддी рд╣ै
  • рдЪौрдмीрд╕ों рдШंрдЯे рд╕ाрддों рджिрди рдХाрдо рдХрд░рдиे рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि
  • рд╢рд░ाрдм рдиींрдж рдХो рдЦंрдбिрдд рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рдЖрд░рдИрдПрдо рдЕрд╡рд╕्рдеा рдХो рджрдмाрддी рд╣ै।
  • рдХृрдд्рд░िрдо рддाрдкрдоाрди рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рджैрдиिрдХ рдЪрдХ्рд░ рдХे рд╕ंрдХेрддों рдХो рдмाрдзिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं

рд╣рдордиे рдПрдХ рдРрд╕ी рджुрдиिрдпा рдмрдиाрдИ рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдиींрдж рдкрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рд╣рдорд▓ा рд╣ोрддा рд░рд╣рддा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 14: рдЖрдкрдХी рдиींрдж рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪाрдиा рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рдорджрдж рдХрд░рдиा

рд╡ॉрдХрд░ рдмेрд╣рддрд░ рдиींрдж рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЬ्рдЮाрди-рд╕рдорд░्рдеिрдд рд░рдгрдиीрддिрдпाँ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддे рд╣ैं:

рдорджрджрдЧाрд░

  • рдиिрдпрдоिрдд рдиींрдж рдХा рд╕рдордп
  • рдаंрдбा рдХрдорд░ा (18°C / 65°F)
  • рд╕ुрдмрд╣ рдХी рдзूрдк
  • рд╢ाрдо рдХी рдзुंрдзрд▓ी рд░ोрд╢рдиी
  • рджोрдкрд╣рд░ рдХे рдмाрдж рдХैрдлीрди рдХा рд╕ेрд╡рди рди рдХрд░ें।
  • рд╕ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╢рд░ाрдм рдХा рд╕ेрд╡рди рди рдХрд░ें।
  • рддрдХрдиीрдХ-рдоुрдХ्рдд рд╡िрд╢्рд░ाрдо рджिрдирдЪрд░्рдпा

рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ

  • рдиींрдж рдХी рдЧोрд▓िрдпां (рдпे рдиींрдж рд▓ाрддी рдирд╣ीं рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рд╢ांрдд рдХрд░рддी рд╣ैं)
  • рджेрд░ рд░ाрдд рд╕्рдХ्рд░ीрди рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ
  • рдЕрдиिрдпрдоिрдд рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо

рдиींрдж рдХी рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдПрдХ рдЬीрд╡рдирд╢ैрд▓ी рд╣ै, рдХोрдИ рдЪेрдХрд▓िрд╕्рдЯ рдирд╣ीं।

рдЕрдз्рдпाрдп 15: рдиींрдж рд╕ंрдмंрдзी рд╡िрдХाрд░

рд╡ॉрдХрд░ рдиे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрдХाрд░ों рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдпा:

рдЕрдиिрдж्рд░ा

рдиींрдж рдЖрдиे рдоें рдпा рдиींрдж рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдоें рдХрдаिрдиाрдИ рд╣ोрдиा।
рдЕрдиिрдж्рд░ा рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЪिрдХिрдд्рд╕ा (рд╕ीрдмीрдЯी-рдЖрдИ) рд╕рд░्рд╡ोрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдЙрдкрдЪाрд░ рдкрдж्рдзрддि рд╣ै।

рд╕्рд▓ीрдк рдПрдк्рдиिрдпा

рдиींрдж рдХे рджौрд░ाрди рд╕ांрд╕ рдмाрд░-рдмाрд░ рд░ुрдХ рдЬाрддी рд╣ै।
рдЗрд╕рд╕े рд╣ृрджрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдкрд░ рджрдмाрд╡ рдкрдб़рддा рд╣ै рдФрд░ рджिрди рдоें рдердХाрди рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ोрддी рд╣ै।

рдиाрд░्рдХोрд▓ेрдк्рд╕ी

рдЖрд░рдИрдПрдо рдЪрдХ्рд░ рдоें рдЕрдиिрдпрдоिрддрддा рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдЪाрдирдХ рдиींрдж рдХे рджौрд░े рдкрдб़рдиा।

рдмेрдЪैрди рдкैрд░ рд╕िंрдб्рд░ोрдо

рдкैрд░ों рдХो рд╣िрд▓ाрдиे рдХी рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдЗрдЪ्рдЫा, рдЬिрд╕рд╕े рдиींрдж рдоें рдЦрд▓рд▓ рдкрдб़рддा рд╣ै।

рд╡рд╣ рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддे рд╣ैं рдХि рдЗрди рд╕्рдеिрддिрдпों рдХा рдЗрд▓ाрдЬ рд╕ंрднрд╡ рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдЗрдирдХा рдиिрджाрди рдЕрдХ्рд╕рд░ рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрддा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 16: рд╕рдоाрдЬ рдоें рдиींрдж рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдирдпा рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг

рд╡ॉрдХрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдЧрдд рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХी рд╡рдХाрд▓рдд рдХрд░рддे рд╣ैं:

рд╕्рдХूрд▓ों

рдХिрд╢ोрд░ों рдХी рджैрдиिрдХ рд▓рдп рдмाрдж рдоें рдмрджрд▓ рдЬाрддी рд╣ै।
рд╕्рдХूрд▓ рд╢ुрд░ू рд╣ोрдиे рдХा рдЬрд▓्рджी рд╕рдордп рдЬैрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрд╕ंрдЧрдд рдФрд░ рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рд╣ै।

рдХाрд░्рдпрд╕्рдерд▓ों

рдиींрдж рдХो рдкोрд╖рдг рдпा рд╡्рдпाрдпाрдо рдХी рддрд░рд╣ рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡ рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП - рдпрд╣ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджेрдЦрднाрд▓

рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рдХो рдиींрдж рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рд▓рдЧрднрдЧ рдХोрдИ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा рд╣ै।

рд╢рд╣рд░ी рдбिрдЬ़ाрдЗрди

рд╢рд╣рд░ों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддे рд╕рдордп рджैрдиिрдХ рдЪрдХ्рд░ рдХे рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдиींрдж рдПрдХ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ै, рди рдХि рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХрдоी।

рдЕрдз्рдпाрдп 17: рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा

рд╡ॉрдХрд░ рдЖрд╢ाрд╡ाрдж рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиा рднाрд╖рдг рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдЗрдирдоें рдк्рд░рдЧрддि рд╣ुрдИ рд╣ै:

  • рдиींрдж рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी
  • рддंрдд्рд░िрдХा рд╡िрдЬ्рдЮाрди
  • рдЬрди рдЬाрдЧрд░рдг
  • рдиीрддि рд╕ुрдзाрд░

…рдпрд╣ рдПрдХ “рдиींрдж рдХे рдкुрдирд░्рдЬाрдЧрд░рдг” рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╡рд╣ рдПрдХ рдРрд╕े рд╕ंрд╕ाрд░ рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рдХрд░рддा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдиींрдж рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЙрд╕े рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕े рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджी рдЬाрддी рд╣ै।

рд╕рдоाрдкрди рдЪिंрддрди

рд╡्рд╣ाрдИ рд╡ी рд╕्рд▓ीрдк рдПрдХ рдЧрд╣рди рдЕрдиुрд╕्рдоाрд░рдХ рд╣ै рдХि рдиींрдж рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдХी рд╢рдд्рд░ु рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХी рдиींрд╡ рд╣ै।
рд╡ॉрдХрд░ рдХा рд╕ंрджेрд╢ рд╕рд░рд▓, рдЕрдд्рдпाрд╡рд╢्рдпрдХ рдФрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрдирдХाрд░ी рд╣ै:

рд╣рд░ рджिрди рдЕрдкрдиे рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХो рддрд░ोрддाрдЬा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдиींрдж рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рднाрд╡ी рдЪीрдЬ рд╣ै рдЬो рдЖрдк рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

ЁЯУЦ рдж рд▓ाрдЗрдЯ рдЗрдЯрд░्рд╕: рд╣ाрдЙ рдж рдЕрдирд╕ीрди рд╡рд░्рд▓्рдб рдСрдл рдк्рд▓ांрдЯ рдЗрди्рдЯेрд▓िрдЬрди्рд╕ рдСрдлрд░рд╕् рдЕ рди्рдпू рдЕрди्рдбрд░्рд╕्рдЯैрди्рдбिंрдЧ рдСрдл рд▓ाрдЗрдл рдСрди рдЕрд░्рде - рдЬ़ोрдИ рд╢्рд▓ैंрдЧрд░ (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)

ЁЯУЦ рд╕рдо рдкीрдкрд▓ рдиीрдб рдХिрд▓िंрдЧ: рдП рдоेрдоोрдЗрд░ рдСрдл рдорд░्рдбрд░ рдЗрди рдоाрдЗ рдХрди्рдЯ्рд░ी - рдкेрдЯ्рд░ीрд╕िрдпा рдЗрд╡ेंрдЬेрд▓िрд╕्рдЯा (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)

ЁЯУЦ рд╡्рд╣ाрдИ рдирдеिंрдЧ рд╡рд░्рдХ्рд╕: рд╣ू рдХिрд▓्рдб рдк्рд░ोрдЧ्рд░ेрд╕ рдПंрдб рд╣ाрдЙ рдЯू рдм्рд░िंрдЧ рдЗрдЯ рдмैрдХ - рдоाрд░्рдХ рдЬे. рдбंрдХेрд▓рдоैрди (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)