ЁЯУЦ рдЯाрдЗрдЯрди: рд▓ाрдЗрдл рдСрдл рдЬॉрди рдбी. рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рд╕ीрдиिрдпрд░ - рд░ॉрди рдЪेрд░्рдиोрд╡ (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)

рд░ॉрди рдЪेрд░्рдиोрд╡ рдХी рдкुрд╕्рддрдХ ' рдЯाрдЗрдЯрди' рдорд╣рдЬ рдПрдХ рдЬीрд╡рдиी рдирд╣ीं рд╣ै; рдпрд╣ рдЕрдоेрд░िрдХी рдкूंрдЬीрд╡ाрдж, рдорд╣рдд्рд╡ाрдХांрдХ्рд╖ा, рдиैрддिрдХрддा рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рд╢рдХ्рддि рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди рд╣ै। рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ों рд╕े рдкрд░िрдкूрд░्рдг рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрднрд░рддा рд╣ै - рдзрд░्рдордиिрд╖्рда рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рдиिрд░्рджрдпी, рдЙрджाрд░ рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рд░рд╣рд╕्рдпрдордп, рд╢ांрдд рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рднрдпрднीрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा। рдЪेрд░्рдиोрд╡ рдХा рдЕрдз्рдпाрдп-рд╡ाрд░ рд╡рд░्рдгрди рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдХैрд╕े рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдиे рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдоेрд░िрдХा рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो рдЖрдХाрд░ рджिрдпा।

рднाрдЧ 1 - рдЙрдд्рдкрдд्рддि

рдЕрдз्рдпाрдп 1: рдзोрдЦेрдмाрдЬ

рдЪेрд░्рдиोрд╡ рдЙрд╕ рд╢рдЦ्рд╕िрдпрдд рд╕े рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдЬिрд╕рдиे рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХो рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा - рдЙрдирдХे рдкिрддा, рд╡िрд▓िрдпрдо "рдмिрдЧ рдмिрд▓" рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░। рд╕ंрджिрдЧ्рдз рдФрд╖рдзिрдпाँ рдмेрдЪрдиे рд╡ाрд▓े рдПрдХ рдШुрдордХ्рдХрдб़ рд╡्рдпाрдкाрд░ी, рдмिрдЧ рдмिрд▓ рдиे рдЫрд▓, рдмрд╣ुрд╡िрд╡ाрд╣ рдФрд░ рдлिрдЬूрд▓рдЦрд░्рдЪी рднрд░ी рдЧैрд░рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХा рдЬीрд╡рди рдЬिрдпा। рд╡рд╣ рдЖрдХрд░्рд╖рдХ, рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдФрд░ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдЕрд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рдеे।

рдпुрд╡ा рдЬॉрди рдХे рд▓िрдП, рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рдеा рдРрд╕े рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рдкрд▓рдиा-рдмрдв़рдиा рдЬрд╣ाँ:

  • рдкैрд╕ा рдЕрд╕्рдеिрд░ рдеा
  • рдкिрддा рдХा рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдЕрдк्рд░рдд्рдпाрд╢िрдд рдеा।
  • рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рд╣рдоेрд╢ा рдЦрддрд░े рдоें рдеी।

рдЗрд╕ рдЕрд╕्рдеिрд░рддा рдиे рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХे рдорди рдоें рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдФрд░ рдиैрддिрдХ рд╢ुрдж्рдзрддा рдХे рдк्рд░рддि рдЖрдЬीрд╡рди рдЬुрдиूрди рдкैрджा рдХрд░ рджिрдпा । рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиा рдкूрд░ा рдЬीрд╡рди рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдХे рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╡िрдкрд░ीрдд рдмрдирдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдоें рдмिрддाрдпा।

рдЕрдз्рдпाрдп 2: рдмैрдкрдЯिрд╕्рдЯ рд▓рдб़рдХा

рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХी рдоां, рдПрд▓िрдЬा, рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рдиैрддिрдХ рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा рдеीं - рдоिрддрд╡्рдпрдпी, рдзрд░्рдордкрд░ाрдпрдг рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рд╕ंрдпрдоिрдд। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬॉрди рдХो рдпे рд╢िрдХ्рд╖ाрдПं рджीं:

  • рдмрдЪрдд рдХा рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди
  • рдХрдб़ी рдоेрд╣рдирдд рдХा рдЧुрдг
  • рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХि рдИрд╢्рд╡рд░ рдзрд░्рдоी рд▓ोрдЧों рдХो рдкुрд░рд╕्рдХृрдд рдХрд░рддा рд╣ै

рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдиे рдЗрди рд╢िрдХ्рд╖ाрдУं рдХो рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЖрдд्рдорд╕ाрдд рдХिрдпा। рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╣ी рд╡े рдЕрдкрдиी рдЫोрдЯी-рдоोрдЯी рдХрдоाрдИ рдФрд░ рджाрди рдХा рдкूрд░ा рд╣िрд╕ाрдм рд░рдЦрддे рдеे। рдЪेрд░्рдиोрд╡ рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдХैрд╕े рдзрд░्рдо рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХा рдЖрдзाрд░ рдмрди рдЧрдпा - рдпрд╣ рдХोрдИ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрдирдХा рдиिрдЬी рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рдеा।

рдЕрдз्рдпाрдп 3: рд╢िрдХ्рд╖ुрддा

16 рд╕ाрд▓ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें, рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдиे рдПрдХ рдЕрдХाрдЙंрдЯेंрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡्рдпाрдкाрд░ рдЬрдЧрдд рдоें рдХрджрдо рд░рдЦा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрд░्рдп рд╕ीрдЦे:

  • рд╣рд░ рдПрдХ рдкैрд╕े рдХा рд╣िрд╕ाрдм рд░рдЦें।
  • рд╕ाрдЦ рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░ें
  • рд╢ांрдд рдФрд░ рд╕рдЯीрдХ рддрд░ीрдХे рд╕े рдмाрддрдЪीрдд рдХрд░ें

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдкाрдпा рдХि рдЙрдирдоें рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं, рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХी рдЕрдж्рднुрдд рдХ्рд╖рдорддा рд╣ै। рдЬрд╣ां рдЕрди्рдп рд▓ोрдЧ рдмाрдЬाрд░ рдоें рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рдХे рджौрд░ाрди рдШрдмрд░ा рдЬाрддे рдеे, рд╡рд╣ीं рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рд╢ांрдд рдмрдиे рд░рд╣े। рдпрд╣ी рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд╕्рдеिрд░рддा рдЙрдирдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд░рдгрдиीрддिрдХ рддाрдХрдд рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдИ।

рднाрдЧ II - рд╕्рдЯैंрдбрд░्рдб рдСрдпрд▓ рдХा рдЙрджрдп

рдЕрдз्рдпाрдп 4: рдкрд╣рд▓ा рдЙрдж्рдпрдо

рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдЙрдж्рдпрдо рдХृрд╖ि рдЙрдд्рдкाрджों рдХा рдеा, рд▓ेрдХिрди рдЧृрд╣рдпुрдж्рдз рдХे рджौрд░ाрди рддेрд▓ рд╢ोрдзрди рдоें рдЖрдИ рддेрдЬ़ी рдиे рдЙрдирдХा рдз्рдпाрди рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдЯ्рдЯेрдмाрдЬी рд╕े рдкрд░рд╣ेрдЬ рдХिрдпा - рдЬो рдПрдХ рдиैрддिрдХ рдФрд░ рд░рдгрдиीрддिрдХ рдиिрд░्рдгрдп рдеा - рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдмрдЬाрдп рд╢ोрдзрди рдХे рд╕्рдеिрд░, рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдоुрдиाрдлे рдкрд░ рдз्рдпाрди рдХेंрдж्рд░िрдд рдХिрдпा।

рдЪेрд░्рдиोрд╡ рдиे рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХे рд╢ुрд░ुрдЖрддी рд▓рдХ्рд╖рдгों рдкрд░ рдк्рд░рдХाрд╢ рдбाрд▓ा рд╣ै:

  • рдзैрд░्рдп
  • рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рдЬोрдЦिрдо рд▓ेрдиे рд╕े рд╣िрдЪрдХिрдЪाрд╣рдЯ
  • рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдпोрдЬрдиा рдоें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕

рдпे рдЧुрдг рдЙрди्рд╣ें рдмेрддрд╣ाрд╢ा рдЕрдЯрдХрд▓ों рдХे рдЗрд╕ рдпुрдЧ рдоें рджूрд╕рд░ों рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдЕрдз्рдпाрдп 5: рд╢ोрдзрди рдХ्рд░ांрддि

рдХ्рд▓ीрд╡рд▓ैंрдб рддेрд▓ рд╢ोрдзрди рдХा рдХेंрдж्рд░ рдмрди рдЧрдпा, рдФрд░ рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХो рд╣рд░ рдЬрдЧрд╣ рдЕрдХ्рд╖рдорддाрдПं рдирдЬрд░ рдЖрдиे рд▓рдЧीं। рдЙрдирдХा рдоाрдирдиा ​​рдеा рдХि рдЕрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рддेрд▓ рдЙрдж्рдпोрдЧ рдХो рдПрдХ рд╕्рдеिрд░рдХाрд░ी рд╢рдХ्рддि рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै - рдФрд░ рд╡े рд╕्рд╡рдпं рд╡рд╣ рд╢рдХ्рддि рдмрдирдиे рдХा рдЗрд░ाрджा рд░рдЦрддे рдеे।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдкрд░िрдЪрдп рдХрд░ाрдпा:

  • рдКрд░्рдз्рд╡ाрдзрд░ рдПрдХीрдХрд░рдг
  • рд▓ाрдЧрдд рдХрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдирд╡ाрдЪाрд░
  • рдоाрдирдХीрдХृрдд рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдПँ

рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХी рдк्рд░рддिрднा рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░ рдоें рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рд╕ंрдЧрдарди рдоें рдиिрд╣िрдд рдеी । рд╡े рдкूрд░ी рдоूрд▓्рдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХो рдПрдХ рдПрдХрд▓ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦ рд╕рдХрддे рдеे।

рдЕрдз्рдпाрдп 6: рд╕्рдЯैंрдбрд░्рдб рдСрдпрд▓ рдХा рдЬрди्рдо

1870 рдоें, рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдиे рдкूрд░्рдг рджрдХ्рд╖рддा рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рд╕्рдЯैंрдбрд░्рдб рдСрдпрд▓ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा:

  • рдЧुрдк्рдд рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧ рдЫूрдЯ
  • рдеोрдХ рд╢िрдкिंрдЧ рдкрд░ рдЫूрдЯ
  • рдЖрдХ्рд░ाрдордХ рдоूрд▓्рдп рдиिрд░्рдзाрд░рдг

рдк्рд░рддिрдж्рд╡ंрдж्рд╡िрдпों рдХो рдоाрдд рджेрдиे рдХे рд▓िрдП। рдЪेрд░्рдиोрд╡ рдиैрддिрдХ рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯрддा рд╕े рдкीрдЫे рдирд╣ीं рд╣рдЯрддे - рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХा рдоाрдирдиा ​​рдеा рдХि рд╡рд╣ рдЕрд░ाрдЬрдХрддा рдоें рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд▓ा рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рдЖрд▓ोрдЪрдХ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХाрдзिрдХाрд░рд╡ाрджी рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрддे рдеे।

рдЕрдз्рдпाрдп 7: рдХ्рд▓ीрд╡рд▓ैंрдб рдирд░рд╕ंрд╣ाрд░

рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рд╕рдмрд╕े рдиाрдЯрдХीрдп рдк्рд░рд╕ंрдЧों рдоें рд╕े рдПрдХ। рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдиे рд╕ाрдЙрде рдЗрдо्рдк्рд░ूрд╡рдоेंрдЯ рдХंрдкрдиी рдпोрдЬрдиा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдХ्рд▓ीрд╡рд▓ैंрдб рдХे рд░िрдлाрдЗрдирд░ों рдкрд░ рдЕрдкрдиे рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдмेрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рджрдмाрд╡ рдбाрд▓ा। рдХрдИ рд░िрдлाрдЗрдирд░ рдмрд░्рдмाрджी рдХे рдбрд░ рд╕े рдЭुрдХ рдЧрдП।

рдЪेрд░्рдиोрд╡ рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХो рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддे рд╣ैं:

  • рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рдмेрд╣рдж рдЖрдХрд░्рд╖рдХ।
  • рд░рдгрдиीрддि рдоें рдиिрд░ंрддрд░
  • рдЙрдирдХी рдзाрд░्рдоिрдХрддा рдХे рдк्рд░рддि рдкूрд░्рдгрддः рдЖрд╢्рд╡рд╕्рдд

рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдПрдХ рдиिрд░्рджрдпी рд╕ंрд╣ाрд░рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХी рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЫрд╡ि рдХे рдЙрджрдп рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 8: рдЯ्рд░рд╕्рдЯ

рд╕्рдЯैंрдбрд░्рдб рдСрдпрд▓ рдиे рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рдЯ्рд░рд╕्рдЯ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी - рдПрдХ рдРрд╕ी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЬिрд╕рдиे рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХो рд░ाрдЬ्рдпों рдХी рд╕ीрдоाрдУं рдХे рдкाрд░ рдХंрдкрдиिрдпों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рджी। рдЗрд╕ рдирд╡ाрдЪाрд░ рдиे рдЙрди्рд╣ें рдЕрдоेрд░िрдХा рдХा рд╕рдмрд╕े рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдпी рдмрдиा рджिрдпा।

рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдиे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХो рднी рдЬрди्рдо рджिрдпा:

  • рдЬрдирддा рдХा рд╕ंрджेрд╣
  • рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा
  • рдЦोрдЬी рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा

рдпрд╣ां рдкрд░ рдПंрдЯीрдЯ्рд░рд╕्рдЯ рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХे рдмीрдЬ рдмोрдП рдЧрдП рдеे।

рднाрдЧ III - рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп

рдЕрдз्рдпाрдп 9: рдоाрд╕्рдЯрд░ рдЖрдпोрдЬрдХ

рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдиे рдПрдХ рдРрд╕ी рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा рдЬो рдЗрди рдмाрддों рд╕े рдкрд░िрднाрд╖िрдд рд╣ोрддी рд╣ै:

  • рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди
  • рдЧुрдк्рддрддा
  • рдиिрд╖्рдаा

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХुрд╢рд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдХाрд░्рдпрднाрд░ рд╕ौंрдкा, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдз्рдпाрди рд╕े рдкрд░рд╣ेрдЬ рдХिрдпा рдФрд░ рд╕ंрдХрдЯ рдХे рд╕рдордп рднी рд╢ांрдд рд╕्рд╡рднाрд╡ рдмрдиाрдП рд░рдЦा। рдЪेрд░्рдиोрд╡ рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХी рджрд╢рдХों рдХे рд╣िрд╕ाрдм рд╕े рд╕ोрдЪрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддे рд╣ैं, рди рдХि рддिрдоाрд╣िрдпों рдХे рд╣िрд╕ाрдм рд╕े।

рдЕрдз्рдпाрдп 10: рдкाрдЗрдкрд▓ाрдЗрди рдпुрдж्рдз

рд╕्рдЯैंрдбрд░्рдб рдСрдпрд▓ рдиे рдкाрдЗрдкрд▓ाрдЗрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХिрдпा, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрди рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧों рдХो рдЦрддрд░ा рдкैрджा рд╣ो рдЧрдпा рдЬो рдХрднी рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧी рдеे। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХे рд░рдгрдиीрддिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै - рд╡рд╣ рдЕрдм рдХिрд╕ी рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдирд╣ीं рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣рддे рдеे।

рдкाрдЗрдкрд▓ाрдЗрдиों рдиे рдЙрди्рд╣ें рдпे рджिрдпा:

  • рдкрд░िрд╡рд╣рди рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг
  • рдХрдо рд▓ाрдЧрдд
  • рд░ेрд▓рдоाрд░्рдЧ рдХी рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा

рдкाрдЗрдкрд▓ाрдЗрди рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХे рд▓िрдП рд▓рдб़ाрдИ рднрдпंрдХрд░ рдеी, рдФрд░ рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рд╡िрдЬрдпी рд╣ुрдП।

рдЕрдз्рдпाрдп 11: рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг

рд╕्рдЯैंрдбрд░्рдб рдСрдпрд▓ рдПрдХ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдмрди рдЧрдпा। рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХे рдХेрд░ोрд╕िрди рдиे рдПрд╢िрдпा, рдпूрд░ोрдк рдФрд░ рд▓ैрдЯिрди рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдШрд░ों рдХो рд░ोрд╢рди рдХिрдпा। рд╡ैрд╢्рд╡ीрдХрд░рдг рд╢рдм्рдж рдХे рдк्рд░рдЪрд▓рди рдоें рдЖрдиे рд╕े рдмрд╣ुрдд рдкрд╣рд▓े рд╣ी рд╡े рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдмाрдЬाрд░ों рдХो рд╕рдордЭрддे рдеे।

рдЪेрд░्рдиोрд╡ рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдХैрд╕े рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХी рджूрд░рджрд░्рд╢ी рд╕ोрдЪ рдиे рдЙрди्рд╣ें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рдмрдиाрдпा:

  • рд╡िрддрд░рдг рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ें
  • рд╡िрджेрд╢ी рдмाрдЬाрд░ों рдоें рдиिрд╡ेрд╢ рдХрд░ें
  • рдпूрд░ोрдкीрдп рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзिрдпों рдХो рдоाрдд рджें

рдЕрдз्рдпाрдп 12: рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा

рдЬैрд╕े-рдЬैрд╕े рд╕्рдЯैंрдбрд░्рдб рдСрдпрд▓ рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ुрдЖ, рд╡ैрд╕े-рд╡ैрд╕े рдЬрдирддा рдХा рдЕрд╕ंрддोрд╖ рднी рдмрдв़рддा рдЧрдпा। рдЗрдбा рдЯाрд░рдмेрд▓ рдХी рдЦोрдЬी рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдиे рдХंрдкрдиी рдХी рд░рдгрдиीрддि рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХिрдпा рдФрд░ рдЬрдирдордд рдХो рдЖрдХाрд░ рджिрдпा।

рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा:

  • рд╢ांрдд
  • рдЪुрдкрдЪाрдк
  • рдХ्рд╖рдоा рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा

рдЙрди्рд╣ें рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдеा рдХि рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЙрди्рд╣ें рдиिрд░्рджोрд╖ рд╕ाрдмिрдд рдХрд░ेрдЧा।

рднाрдЧ IV - рдкрддрди рдФрд░ рд░ूрдкांрддрд░рдг

рдЕрдз्рдпाрдп 13: рдПंрдЯीрдЯ्рд░рд╕्рдЯ рдХी рд▓рдб़ाрдИ

рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╢ेрд░рдоैрди рдПंрдЯीрдЯ्рд░рд╕्рдЯ рдПрдХ्рдЯ рдХे рддрд╣рдд рд╕्рдЯैंрдбрд░्рдб рдСрдпрд▓ рдкрд░ рдоुрдХрджрдоा рджाрдпрд░ рдХिрдпा। рдЕрд░्рдз-рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд рд╣ो рдЪुрдХे рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рджूрд░ рд╕े рдЗрд╕ рдоाрдорд▓े рдХो рджेрдЦрддे рд░рд╣े। рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдиे 1911 рдоें рдХंрдкрдиी рдХे рд╡िрднाрдЬрди рдХा рдЖрджेрд╢ рджिрдпा।

рд╡िрдбंрдмрдиा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рд╡िрднाрдЬрди рдиे рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХो рдФрд░ рднी рдЕрдоीрд░ рдмрдиा рджिрдпा - рдЕрд▓рдЧ рд╣ुрдИ рдХंрдкрдиिрдпां (рдПрдХ्рд╕ॉрди, рдоोрдмिрд▓, рд╢ेрд╡рд░ॉрди) рдлрд▓ी-рдлूрд▓ीं।

рдЕрдз्рдпाрдп 14: рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рддि рдФрд░ рдкुрдирд░्рдЬрди्рдо

рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдиे рд╕्рд╡рдпं рдХो рдПрдХ рдкрд░ोрдкрдХाрд░ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें рдкुрдирд░्рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी:

  • рд╢िрдХाрдЧो рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп
  • рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдЗंрд╕्рдЯीрдЯ्рдпूрдЯ рдлॉрд░ рдоेрдбिрдХрд▓ рд░िрд╕рд░्рдЪ
  • рдЬрди рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдмंрдзी рд╡े рдкрд╣рд▓ें рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдмीрдоाрд░िрдпों рдХा рдЙрди्рдоूрд▓рди рдХिрдпा

рдЙрдирдХी рдкрд░ोрдкрдХाрд░िрддा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд, рдЖंрдХрдб़ों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдФрд░ рдмैрдкрдЯिрд╕्рдЯ рдк्рд░рдмंрдзрди рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдеी।

рдЕрдз्рдпाрдп 15: рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि

рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХा рдиिрдЬी рдЬीрд╡рди рдЖрд╢्рдЪрд░्рдпрдЬрдирдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕рд░рд▓ рдеा। рдЙрди्рд╣ें рдпे рдЪीрдЬें рдкрд╕ंрдж рдеीं:

  • рдЧोрд▓्рдл़
  • рдмाрдЧрд╡ाрдиी
  • рдкाрд░िрд╡ाрд░िрдХ рд░ीрддि-рд░िрд╡ाрдЬ

рдлिрд░ рднी, рдмрдЪрдкрди рдХे рдЖрдШाрдд рдФрд░ рдЬीрд╡рди рднрд░ рдХे рд░рд╣рд╕्рдп рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрдХрд░, рд╡рд╣ рднाрд╡рдиाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рджूрд░ рд╣ी рд░рд╣ा।

рдЕрдз्рдпाрдп 16: рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЫрд╡ि рдХा рдпुрдж्рдз

рд▓ुрдбрд▓ो рдирд░рд╕ंрд╣ाрд░, рд╣ाрд▓ांрдХि рд╕ीрдзे рддौрд░ рдкрд░ рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХा рдХृрдд्рдп рдирд╣ीं рдеा, рдлिрд░ рднी рдЗрд╕рд╕े рдЙрдирдХी рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЬрдирд╕ंрдкрд░्рдХ рдХी рдЕрдЧ्рд░рдгी рдЖрдЗрд╡ी рд▓ी рдХो рдХाрдо рдкрд░ рд░рдЦा, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЙрди्рд╣ें рдоाрдирд╡ीрдп рдЫрд╡ि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХी।

рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдЖрдзुрдиिрдХ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рдЬрдирд╕ंрдкрд░्рдХ рдХे рдЬрди्рдо рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।

рднाрдЧ V - рд╡िрд░ाрд╕рдд

рдЕрдз्рдпाрдп 17: рдЕंрддिрдо рд╡рд░्рд╖

рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ 97 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рддрдХ рдЬीрд╡िрдд рд░рд╣े। рдЙрдирдХे рдЕंрддिрдо рд╡рд░्рд╖ рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг, рдиिрдпрдоिрдд рджिрдирдЪрд░्рдпा рдФрд░ рдЪिंрддрди рд╕े рднрд░े рд╣ुрдП рдеे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ाрдзाрд░рдг рд╕ुрдЦों рдХा рдЖрдиंрдж рд▓िрдпा рдФрд░ рд╡े рдЕрдд्рдпंрдд рдзाрд░्рдоिрдХ рдмрдиे рд░рд╣े।

рдЪेрд░्рдиोрд╡ рдЙрди्рд╣ें рдПрдХ рдРрд╕े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪिрдд्рд░िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ों рдХे рд╕ाрде рд╕рдордЭौрддा рдХрд░ рд▓िрдпा рдеा।

рдЕрдз्рдпाрдп 18: рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХा рдЕрд░्рде

рдЪेрд░्рдиोрд╡ рдиे рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХी рд╡िрд░ाрд╕рдд рдХा рдЖрдХрд▓рди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдиिрдХाрд▓ा:

  • рдЖрдзुрдиिрдХ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рдкूंрдЬीрд╡ाрдж рдХे рдиिрд░्рдоाрддा
  • рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдкрд░ोрдкрдХाрд░ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЕрдЧ्рд░рдгी
  • рдЧрд╣рд░े рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ों рд╕े рднрд░ा рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि

рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХा рдЬीрд╡рди рд╣рдоें рдорд╣рдд्рд╡ाрдХांрдХ्рд╖ा, рд╢рдХ्рддि рдФрд░ рдзрди рдХी рдиैрддिрдХ рдЬрдЯिрд▓рддाрдУं рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдордЬрдмूрд░ рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╕рдоाрдкрди рдЪिंрддрди

рдЯाрдЗрдЯрди рдЕंрддрддः рдЖрдзुрдиिрдХ рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╣ै। рд░ॉрдХрдлेрд▓рд░ рдХा рдЬीрд╡рди рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдЙрдд्рдеाрди рдХा рдк्рд░рддिрдмिंрдм рд╣ै - рдирд╡ाрдЪाрд░, рд╕ंрдШрд░्рд╖, рдорд╣рдд्рд╡ाрдХांрдХ्рд╖ा рдФрд░ рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг рд╕े рднрд░рдкूрд░। рдЪेрд░्рдиोрд╡ рдХी рдЬीрд╡рдиी рд╣рдоें рдорд╣ाрдирддा рдХी рдХीрдордд рдФрд░ рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдЬीрд╡рди рдХो рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╡िрд░ोрдзाрднाрд╕ों рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддी рд╣ै।

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

ЁЯУЦ рдж рд▓ाрдЗрдЯ рдЗрдЯрд░्рд╕: рд╣ाрдЙ рдж рдЕрдирд╕ीрди рд╡рд░्рд▓्рдб рдСрдл рдк्рд▓ांрдЯ рдЗрди्рдЯेрд▓िрдЬрди्рд╕ рдСрдлрд░рд╕् рдЕ рди्рдпू рдЕрди्рдбрд░्рд╕्рдЯैрди्рдбिंрдЧ рдСрдл рд▓ाрдЗрдл рдСрди рдЕрд░्рде - рдЬ़ोрдИ рд╢्рд▓ैंрдЧрд░ (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)

ЁЯУЦ рд╕рдо рдкीрдкрд▓ рдиीрдб рдХिрд▓िंрдЧ: рдП рдоेрдоोрдЗрд░ рдСрдл рдорд░्рдбрд░ рдЗрди рдоाрдЗ рдХрди्рдЯ्рд░ी - рдкेрдЯ्рд░ीрд╕िрдпा рдЗрд╡ेंрдЬेрд▓िрд╕्рдЯा (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)

ЁЯУЦ рд╡्рд╣ाрдИ рдирдеिंрдЧ рд╡рд░्рдХ्рд╕: рд╣ू рдХिрд▓्рдб рдк्рд░ोрдЧ्рд░ेрд╕ рдПंрдб рд╣ाрдЙ рдЯू рдм्рд░िंрдЧ рдЗрдЯ рдмैрдХ - рдоाрд░्рдХ рдЬे. рдбंрдХेрд▓рдоैрди (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)