ЁЯУЦ рдк्рд░िंрд╕िрдкрд▓्рд╕ - рд░े рдбेрд▓िрдпो (Hindi Book Summary - рдХिрддाрдм рдХा рд╕ाрд░ांрд╢)
рд░े рдбैрд▓िрдпो рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдХेрд╡рд▓ рдиिрд╡ेрд╢ рдпा рдк्рд░рдмंрдзрди рдкрд░ рд▓िрдЦी рдЧрдИ рдкुрд╕्рддрдХ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдЬीрд╡рди рдХा рдПрдХ рджрд░्рд╢рди рд╣ै। рдм्рд░िрдЬрд╡ाрдЯрд░ рдПрд╕ोрд╕िрдПрдЯ्рд╕ рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрдкрдХ рдбैрд▓िрдпो рдиे рджрд╢рдХों рдХे рдЕрдиुрднрд╡, рдЧрд▓рддिрдпों рдФрд░ рдЪिंрддрди рдХो рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рд╕िрдж्рдзांрддों рдХे рдПрдХ рд╕рдоूрд╣ рдоें рд╕рдоेрдЯा рд╣ै, рдЬो рдХिрд╕ी рднी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЬрдЯिрд▓рддाрдУं рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рддीрди рднाрдЧों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рд╣ै , рдЬिрдирдоें рд╕े рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рднाрдЧ рдкिрдЫрд▓े рднाрдЧ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै: рдбैрд▓िрдпो рдХी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдпाрдд्рд░ा, рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдФрд░ рдЙрдирдХे рдХाрд░्рдп рд╕िрдж्рдзांрдд। рдЖрдЗрдП, рд╣рдо рдЗрди рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рдЕрдз्рдпाрдп рджрд░ рдЕрдз्рдпाрдп рд╕рдордЭрддे рд╣ैं।
рднाрдЧ 1: рдоेрд░ी рдкृрд╖्рдарднूрдоि (рдЕрдз्рдпाрдп 1-8)
рдбाрд▓िрдпो рдЕрдкрдиी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдХी рдХрд╣ाрдиी рд╕े рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░рддे рд╣ैं , рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рдХे рдЕрдиुрднрд╡ों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
- рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा : 12 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рдоें, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиा рдкрд╣рд▓ा рд╕्рдЯॉрдХ (рдиॉрд░्рдердИрд╕्рдЯ рдПрдпрд░рд▓ाрдЗंрд╕) рдЦрд░ीрджा рдФрд░ рдмाрдЬाрд░ों рдХे рд░ोрдоांрдЪ рд╕े рдоोрд╣िрдд рд╣ो рдЧрдП।
- рдм्рд░िрдЬрд╡ाрдЯрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा : 1975 рдоें, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рди्рдпूрдпॉрд░्рдХ рдоें рдЕрдкрдиे рджो рдмेрдбрд░ूрдо рд╡ाрд▓े рдЕрдкाрд░्рдЯрдоेंрдЯ рд╕े рдм्рд░िрдЬрд╡ाрдЯрд░ рдПрд╕ोрд╕िрдПрдЯ्рд╕ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी।
- рдЧрд▓рддिрдпों рд╕े рд╕рдмрдХ рд▓ेрдиा : 1982 рдоें, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдоंрджी рдХी рдЧрд▓рдд рднрд╡िрд╖्рдпрд╡ाрдгी рдХी, рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рдм рдХुрдЫ рдЦो рджिрдпा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдкिрддा рд╕े рдкैрд╕े рдЙрдзाрд░ рд▓ेрдиे рдкрдб़े। рдпрд╣ рдЕрд╕рдлрд▓рддा рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоोрдб़ рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдИ।
- рдз्рдпाрди рдФрд░ рдЪिंрддрди : рдбैрд▓िрдпो рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдз्рдпाрди рд╕ाрдзрдиा рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा рдФрд░ рд╕ंрддुрд▓рди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХी рд╣ै।
- рджрд░्рдж рд╕े рд╕ीрдЦрдиा : рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЕрд╕рдлрд▓рддा рдиे рдЙрдирдХे рдЗрд╕ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХो рдФрд░ рдордЬрдмूрдд рдХिрдпा рдХि рджрд░्рдж рдФрд░ рдЖрдд्рдордЪिंрддрди рдоिрд▓рдХрд░ рдк्рд░рдЧрддि рд▓ाрддे рд╣ैं।
рдпрд╣ рдЦंрдб рдЖрдд्рдордХрдеाрдд्рдордХ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рд╕ंрд╕्рдорд░рдг рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рд╣ै - рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि рдЧрд▓рддिрдпों рдХी рдЕрдЧ्рдиि рдоें рд╕िрдж्рдзांрддों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХैрд╕े рд╣ोрддा рд╣ै।
рднाрдЧ II: рдЬीрд╡рди рд╕िрдж्рдзांрдд (рдЕрдз्рдпाрдп 9-18)
рдЕрдм рдбैрд▓िрдпो рдХрд╣ाрдиी рд╕े рд╣рдЯрдХрд░ рдЬीрд╡рди рджрд░्рд╢рди рдХी рдУрд░ рд░ुрдЦ рдХрд░рддे рд╣ैं । рдЗрди рдЕрдз्рдпाрдпों рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рд╡्рдпрдХ्рддि рдмेрд╣рддрд░ рдЬीрд╡рди рдХैрд╕े рдЬी рд╕рдХрддे рд╣ैं।
- рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдХो рдЕрдкрдиाрдПं рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдиिрдкрдЯें : рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рд╕े рд▓рдб़ें рдирд╣ीं; рдЙрд╕े рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ें рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рдХाрдо рдХрд░ें।
- 5-рдЪрд░рдгीрдп рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा :
- рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд▓рдХ्рд╖्рдп рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░ें।
- рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХрд░ें।
- рдоूрд▓ рдХाрд░рдгों рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдПं।
- рдбिрдЬाрдЗрди рд╕рдоाрдзाрди।
- рдиिрд░ंрддрд░ рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рдХрд░ें।
- рджрд░्рдж + рдЖрдд्рдордЪिंрддрди = рдк्рд░рдЧрддि : рдЧрд▓рддिрдпाँ рдЕрд╕рдлрд▓рддा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдЪрдХ्рд░ рд╣ैं।
- рдоौрд▓िрдХ рд╕рдд्рдп рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा : рдЕрд╕рд╣рдЬ рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी, рд╕्рд╡рдпं рд╕े рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рд╕े рдИрдоाрдирджाрд░ी рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХрд░ें।
- рдЖрдкрдХे рджो рд░ूрдк : "рдбिрдЬाрдЗрдирд░" рдпोрдЬрдиा рдмрдиाрддा рд╣ै; "рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा" рдЙрд╕े рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡िрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рджोрдиों рдоें рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдП рд░рдЦें।
- рд╡िрдХाрд╕рд╡ाрджी рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп : рдбैрд▓िрдпो рдЬीрд╡рди рдХो рдЕрдиुрдХूрд▓рди рдХी рдПрдХ рдиिрд░ंрддрд░ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрддे рд╣ैं, рдЬрд╣ां рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдФрд░ рд╕рдлрд▓рддा рджूрд╕рд░ों рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рддेрдЬी рд╕े рд╕ीрдЦрдиे рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै।
рдпे рдЕрдз्рдпाрдп рдкाрдардХों рдХो рдЬीрд╡рди рдХो рдПрдХ рдорд╢ीрди рдХी рддрд░рд╣ рдоाрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं - рдПрдХ рдРрд╕ी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЬिрд╕े рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рд╕ुрдзाрд░ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдиुрдХूрд▓िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рднाрдЧ III: рдХाрд░्рдп рд╕िрдж्рдзांрдд (рдЕрдз्рдпाрдп 19-28)
рдЕंрддिрдо рдЦंрдб рдоें рдбाрд▓िрдпो рдХे рджрд░्рд╢рди рдХो рд╕ंрдЧрдардиों, рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдХाрд░्рдпрд╕्рдерд▓ों рдкрд░ рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
- рд╡िрдЪाрд░ рдпोрдЧ्рдпрддाрд╡ाрдж : рдиिрд░्рдгрдп рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╡िрдЪाрд░ों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП, рди рдХि рдкрджाрдиुрдХ्рд░рдо рдкрд░।
- рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдпрддा-рдЖрдзाрд░िрдд рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиा : рд░ाрдп рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдкрджрдиाрдо рдХे рдмрдЬाрдп рдХाрд░्рдп рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮрддा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рддрдп рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдХाрд░्рдпрд╕्рдерд▓ рдкрд░ рдкूрд░्рдг рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा : рдм्рд░िрдЬрд╡ाрдЯрд░ рдоें, рдмैрдардХों рдХो рд░िрдХॉрд░्рдб рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдЦुрд▓ी рд╣ोрддी рд╣ै, рдФрд░ рдЧрд▓рддिрдпों рдХा рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
- рдоूрд▓्рдпों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднрд░्рддी : рдХौрд╢рд▓ рдоाрдпрдиे рд░рдЦрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╕िрдж्рдзांрддों рдХे рд╕ाрде рддाрд▓рдоेрд▓ рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
- рд╕ाрд░्рдердХ рдХाрд░्рдп рдФрд░ рд╕ंрдмंрдзों рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि : рдбेрд▓िрдпो рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдорд╣ाрди рд╕ंрдЧрдарди рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рд╕ाрдЭा рд▓рдХ्рд╖्рдпों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।
- рдк्рд░рдмंрдзрди рдХो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХрд░рдиा : рдкूрд░्рд╡ाрдЧ्рд░рд╣ рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рдд्рд░ुрдЯि рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдХрд░рдгों, рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо рдФрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ें।
- рд╕्рдХेрд▓िंрдЧ рд╕िрдж्рдзांрдд : рдбैрд▓िрдпो рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдХैрд╕े рдм्рд░िрдЬрд╡ाрдЯрд░ рдиे рд╣рд░ рдиिрд░्рдгрдп рдоें рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рдХे рдПрдХ рдЫोрдЯी рдлрд░्рдо рд╕े рджुрдиिрдпा рдХे рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рд╣ेрдЬ рдлंрдб рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрдкрдиी рд╕्рдеिрддि рдордЬрдмूрдд рдХी।
рдпрд╣ рдЦंрдб рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╣ै: рдпрд╣ рдРрд╕े рд╕ंрдЧрдардиों рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рдмाрд░े рдоें рд╣ै рдЬрд╣ां рд╕рдд्рдп рдФрд░ рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯрддा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै।
рдЕंрддिрдо рд╡िрдЪाрд░
рдбैрд▓िрдпो рдкाрдардХों рдХो рдпрд╣ рдпाрдж рджिрд▓ाрддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиा рд▓ेрдЦ рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рд╕िрдж्рдзांрдд рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдЙрдкрдХрд░рдг рд╣ैं । рд╡े рдоूрд▓्рдпों рдХो рдХाрд░्рдпों рд╕े рдЬोрдб़рддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рд╣рдоें рд▓рдЧाрддाрд░ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓рддी рд╣ै। рдПрдпрд░рд▓ाрдЗрди рд╢ेрдпрд░ों рдХो рдЦрд░ीрджрдиे рд╡ाрд▓े рдПрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рд▓рдб़рдХे рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╣ेрдЬ рдлंрдб рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХрд░рдиे рддрдХ рдХी рдЙрдирдХी рдпाрдд्рд░ा рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै рдХि рд╕िрдж्рдзांрдд рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рджोрдиों рдХो рд░ूрдкांрддрд░िрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें